Diễn đàn Sinh Viên ĐHDL Văn Lang > Góc Học Tập > Các Môn Kinh Tế > Kinh tế vi mô
Xem Thống Kê Mới Loạt bài Kinh tế vi mô - sưu tầm
Hãy tìm kiếm trước khi viết bài:
Loading
Trả lời
 
Ðiều Chỉnh Xếp Bài
  #1  
Old 19-08-2009, 01:09 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default Loạt bài Kinh tế vi mô - sưu tầm

Các bài viết - theo đánh giá cá nhân - rõ ràng và dễ hiểu! Mời các bạn tham khảo

1. Chương 1: Định Nghĩa Kinh Tế Học
2. Chương 2: Chi phí cơ hội
3. Chương 3: Trao Đổi và Thị Trường
4. Chương 4: Điều Tiết Thị Trường
5. Chương 5: Chính phủ tham gia vào luồng lưu thông hàng hoá và dịch vụ
6. Chương 6: Co giãn giá của cầu
7. Chương 7: Lý Thuyết Lựa Chọn
8. Chương 8: Sản xuất
9. Chương 9: Tối đa hoá lợi nhuận
10. Chương 10: Giá và Sản Lượng trong Thị Trường Cạnh Tranh
11. Chương 11: Giá và Sản Lượng trên Một Thị Trường Độc Quyền
12. Chương 12: Thị Trường Độc Quyền Nhóm và Cạnh Tranh Độc Quyền
13. Chương 13: Chính Sách của Chính Phủ
14. Chương 14: Nguồn Tài Nguyên
15. Chương 15: Thị Trường Lao Động
16. Chương 16: Phân Biệt Tiền Lương
17. Chương 17: Tư Bản
18. Chương 18: Thị Trường Tài Nguyên Thiên Nhiên và Chính Sách Môi Trường
19. Chương 19: Tuổi Tác, Anh Sinh Xã Hội và Y Tế
20. Chương 20: Sự Phân Phối Thu Nhập

(nguồn kinhtehoc.com, tq2cute.com)
__________________
là 1 thằng con zaj bản lĩnh phải biết phóng thẳng xe vào cây xăng và hét lớn :đổ cho em " nửa " lít xăng...!
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following 3 Users Say Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #2  
Old 19-08-2009, 01:15 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default

Chương 1: Định nghĩa Kinh tế học

John Kane

Dịch viên: Nguyễn Hương Lan


Định nghĩa Kinh tế học

Điều đầu tiên chúng ta sẽ thảo luận là vấn đề định nghĩa "kinh tế học". Các nhà kinh tế nói chung thường định nghĩa kinh tế học là việc nghiên cứu xem các cá nhân và xã hội sử dụng những nguồn tài nguyên hạn chế để thoả mãn những nhu cầu vô hạn như thế nào. Để xem khái niệm này có nghĩa như thế nào, hãy nghĩ về tình huống của bản thân bạn. Liệu bạn có đủ thời gian làm mọi việc mà bạn muốn làm không? Bạn có thể mua mọi thứ mà bạn muốn được sở hữu không? Các nhà kinh tế cho rằng thực sự mọi người muốn nhiều thứ hơn. Thậm chí ngay cả những người giàu nhất trong xã hội cũng không thoát được hiện tượng này.
Quan hệ giữa các nguồn lực hạn chế và những mong muốn vô hạn cũng được áp dụng với toàn xã hội nói chung. Liệu bạn có nghĩ là bất kỳ xã hội nào cũng có thể thoả mãn mọi mong muốn? Hầu hết các xã hội đều mong muốn có dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tốt hơn, chất lượng giáo dục cao hơn, đói nghèo ít hơn, một môi trường trong sạch hơn, vân vân. Thật không may, không có đủ sẵn các nguồn lực để thoả mãn mọi mục tiêu này.
Hàng hoá kinh tế (economic goods) , Hàng hoá miễn phí (free goods) và Hàng sa thải kinh tế (economic bads)
Một hàng hoá được coi là một hàng hoá kinh tế (còn được gọi là một hàng hoá khan hiếm) nếu số lượng "cầu" hàng hoá vượt số lượng "cung" tại mức giá bằng zero. Nói cách khác, một hàng hoá là một hàng hoá kinh tế nếu mọi người muốn có nhiều hàng hoá đó hơn số lượng hàng hoá có sẵn nếu nó được cấp miễn phí.
Một hàng hoá được gọi là hàng hoá miễn phí nếu số lượng cung hàng hoá vượt quá số lượng cầu hàng hoá tại mức giá bằng 0. Nói cách khác, một hàng hoá là hàng hoá tự do nếu có nhiều hàng hoá hơn số lượng hàng hoá cần đủ cho mọi người thậm chí tới mức hàng hoá được cung cấp miễn phí. Các nhà kinh tế cho là có tương đối ít nếu không muốn nói là không có hàng hoá miễn phí.
Hàng sa thải kinh tế nếu mọi người sẵn sàng trả tiền để tránh gặp phải điều đó. Ví dụ, hàng sa thải kinh tế bao gồm những thứ như rác thải, ô nhiễm, bệnh tật.
Hàng hoá được sử dụng để sản xuất ra các hàng hoá và dịch vụ khác được gọi là các nguồn tài nguyên kinh tế (và còn được gọi là những nhân tố đầu vào của sản xuất. Những nguồn tài nguyên này được phân thành các nhóm như sau:
1. Đất,
2. Lao động
3. Vốn, và
4. Khả năng làm doanh nghiệp.

Mục "đất đai" bao gồm tất cả các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Những nguồn tài nguyên thiên nhiên này bao gồm cả bản thân đất đai, cũng như các khoáng sản, dầu mỏ, gỗ hoặc nước đang tồn tại trên hoặc dưới mặt đất. Mục này đôi khi được cho là chỉ gồm "những món quà miễn phí của tự nhiên", những nguồn tài nguyên tồn tại độc lập với hoạt động con người.
Nhập lượng lao động bao gồm những dịch vụ về thể chất và trí tuệ do hoạt động con người mang lại. Những nguồn lực được gọi là "vốn" bao gồm máy móc và trang thiết bị để sản xuất ra sản phẩm. Lưu ý việc sử dụng từ "vốn" khác với cách sử dụng từ này trong cuộc sống hàng ngày. Chứng khoán, cổ phiếu và những tài sản tài chính khác không phải là "vốn" theo định nghĩa này.
Khả năng làm doanh nghiệp liên quan tới khả năng tổ chức sản xuất và chịu rủi ro. Bạn không nên liệt kê nó như một nguồn lực tách biệt mà thay vào đó nên coi nó như một dạng của nhập lượng về lao động. Mặc dù hầu hết tất cả những phần giới thiệu trong sách trên được liệt kê như một nguồn lực tách biệt. (Không, sách của bạn không sai, mà nó chỉ sử dụng cách khác để phân loại các nguồn lực. Mặc dù vậy, tôi nghĩ tốt hơn nên gắn nó với những gì đã được phân loại theo tiêu chuẩn trong khoá học này).
Hình thức thanh toán cho mỗi nguồn lực được liệt kê trong bảng dưới đây:



Tư lợi hợp lý
Như đã lưu ý ở trên, sự khan hiếm dẫn tới sự cần thiết phải lựa chọn những hình thức cạnh tranh thay thế. Các nhà kinh tế cho là các cá nhân theo đuổi sự tư lợi hợp lý của họ khi đưa ra sự lựa chọn. Điều này có nghĩa người ta cho là các cá nhân, với những thông tin có được tại thời điểm lựa chọn, lựa chọn sự thay thế mà họ tin là khiến họ thoả mãn nhất.
Lưu ý là cụm từ "tư lợi" có nghĩa hoàn toàn khác "ích kỷ". Những người tư lợi có thể cống hiến thời gian của mình cho các tổ chức từ thiện, tặng quà cho người yêu, góp phần làm từ thiện và tham dự những hoạt động nhân đạo tương tự khác. Mặc dù vậy, các nhà kinh tế cho là những con người vị tha lựa chọn những hành động này vì họ nhận thấy những hành động này mang lại hạnh phúc nhiều hơn là những hành động thay thế khác.
Phương pháp luận kinh tế
Bàn luận về kinh tế có thể liên quan tới cả những phân tích thực chứng và chuẩn tắc. Phân tích thực chứng (positive analysis) liên quan tới sự nỗ lực mô tả nền kinh tế hoạt động như thế nào. Kinh tế học chuẩn tắc (normative analysis) dựa trên những định hướng giá trị để đánh giá và kiến nghị những chính sách thay thế.
Với tư cách là một môn khoa học xã hội, kinh tế học cố gắng dựa trên phương pháp khoa học. Phương pháp khoa học này bao gồm những bước sau:
1. Quan sát một hiện tượng
2. Đơn giản hoá giả định và phát triển một mô hình (một tập hợp của một hoặc nhiều giả định).
3. Đưa ra dự đoán, và
4. Kiểm tra mô hình
Nếu mô hình bị phủ nhận trong bước 4, hãy lập một mô hình mới. Nếu kết quả kiểm tra không phủ nhận mô hình, thực hiện kiểm tra thêm
Lưu ý những kết quả kiểm tra một mô hình có thể không bao giờ chứng minh một mô hình là đúng. Tuy nhiên, một kết quả kiểm tra có thể bị sử dụng thiết lập một mô hình sai.
Các nhà kinh tế dựa trên giả định về tất cả các yếu tố không đổi (ceteris paribus) trong việc xây dựng các mô hình. Giả định này, được hiểu nguyên sơ là "những hằng số bất biến" cho phép các nhà kinh tế đơn giản hoá thực tế khiến nó thực sự dễ hiểu hơn.
Ngụy biện lô-gíc
Ngụy biện tổng thể (fallacy of composition):

xảy ra khi một người tư duy sai đã cố tổng quát hoá từ một mối quan hệ đúng cho một cá nhân, nhưng lại không đúng cho toàn bộ nhóm. Ví dụ, "bất kỳ ai có thể đứng quan sát một buổi hoà nhạc tốt hơn ngồi" (bất luận việc làm của các người khác?). Điều này là không đúng, mặc dù nó nói là mọi người có thể nhìn tốt hơn nếu mọi người đứng.
Tương tự, ai đó cũng sẽ mắc phải ngụy biện tổng thể nếu họ khẳng định, vì một người nào đó có thể làm tăng của cải của anh ta hoặc cô ta bằng việc ăn trộm từ hàng xóm (giả sử không bị bắt giữ), đồng nghĩa là mọi người trở nên giàu có hơn nếu mọi người đều ăn trộm từ hàng xóm của mình.
Sự liên tưởng như là nguỵ biên sai nguyên nhân (causation fallacy), còn có tên gọi mang tính ít kỹ thuật là từ latinh "post hoc, ergo propter hoc", nếu một người giả định sai rằng một sự kiện là kết quả một sự kiện khác chỉ đơn giản vì nó xảy ra trước sự kiện kia. Ví dụ Super Bowl được thảo luận trong sách của bạn là một ví dụ hay về sự nguỵ biện có lô gíc này.
(TQ hiệu đính: hai ngụy biện mà các sinh viên kinh tế hay kinh tế gia thường phạm là "ngụy biện tổng thể", và "ngụy biện sai nguyên nhân". Ngụy biện tổng thể lấy 1 sự việc đúng, và quy cho thành một chân lý. Ví dụ, khi đi xem phim, nếu mọi người ngồi và ta đứng, thì ta sẽ thấy rõ hơn. Nhưng không thể vì sự việc này đúng, mà đưa ra chân lý rằng đi xem phim đứng thì thấy rõ hơn, vì nếu mọi người cùng đứng thì có khác gì mọi người cùng ngồi? Ngụy biện sai nguyên nhân là đưa ra những lý giải nhân quả không đúng. Đọc phần Lý Luận Giỏi để hiểu nhiều hơn về các loại ngụy biện thông dụng.)
Kinh tế vĩ mô và kinh tế vi mô
Kinh tế vi mô liên quan tới việc nghiên cứu về các công ty riêng lẻ và các loại thị trường riêng lẻ. Kinh tế vĩ mô liên quan tới việc nghiên cứu tổng thể nền kinh tế.
Phân tích đồ thị và phân tích đại số trong kinh tế học
(Đây là một bản tóm tắt những tiêu chuẩn quan trọng nhất được gắn ở phụ lục chương 1). Đồ thị được sử dụng rộng rãi trong các phân tích kinh tế nhằm cho thấy mối quan hệ tồn tại giữa các biến số kinh tế. Hai ví dụ đơn giản của mối quan hệ này có thể thấy là quan hệ trực tiếp và quan hệ nghịch đảo.
Một mối quan hệ trực tiếp là mối quan hệ tồn tại giữa hai biến số X và Y trong đó nếu một lượng tăng lên ở X luôn biến thiên cùng với một lượng tăng lên ở Y và một lượng giảm ở X biến thiên cùng một lượng giảm ở Y. Một đồ thị vẽ một mối quan hệ như vậy sẽ là đường thẳng dốc lên trên như đồ thị dưới đây.

Một mối quan hệ trực tiếp có thể là quan hệ tuyến tính (như trong biểu đồ trên), hoặc có thể là quan hệ phi tuyến tính (như trong những biểu đồ dưới)

Một mối quan hệ nghịch đảo là mối quan hệ nói lên sự tồn tại giữa hai biến X và Y trong đó nếu một lượng tăng lên ở X luôn đi cùng với một lượng giảm đi ở Y và một lượng giảm ở X đi cùng một lượng tăng ở Y. Một đồ thị mô tả một mối quan hệ nghịch đảo sẽ là đường thẳng dốc xuống dưới.

Một mối quan hệ nghịch đảo có thể là quan hệ tuyến tính hoặc phi tuyến tính (như được minh hoạ ở dưới)

Một mối quan hệ tuyến tính là một mối quan hệ có độ dốc không đổi, được xác định là:

Nếu một phương trình được viết dưới dạng: Y = mX + b, khi đó:
m = độ dốc, và
b = giá trị trên trục y
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #3  
Old 19-08-2009, 01:25 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default

Chương 2 Chi phí cơ hội

John Kane

Dịch viên: Nguyễn Hương Lan


Như đã lưu ý tại Chương 1, kinh tế học là việc nghiên cứu xem các cá nhân và các nền kinh tế giải quyết vấn đề cơ bản của sự khan hiếm như thế nào. Do không có đủ nguồn tài nguyên để thoả mãn nhu cầu của các cá nhân và toàn xã hội, các cá nhân và xã hội phải đưa ra sự lựa chọn trong số các lựa chọn thay thế cạnh tranh.
Chi phí cơ hội (Opportunity Cost)
Chi phí cơ hội của một lựa chọn thay thế được định nghĩa như chi phí do đã không lựa chọn cái thay thế "tốt nhất kế tiếp". Hãy xem xét vài ví dụ về chi phí cơ hội:
* Giả sử bạn đang sở hữu một toà nhà mà bạn sử dụng làm cửa hàng bán lẻ. Nếu cách sử dụng tốt nhất kế tiếp với toà nhà là cho ai đó thuê, chi phí cơ hội của việc sử dụng toà nhà đã dùng cho việc kinh doanh của bạn là tiền thuê mà bạn có thể nhận được. Nếu cách sử dụng kế tiếp tốt nhất cho toà nhà là bán nó cho ai đó, chi phí cơ hội hàng năm của việc sử dụng toà nhà cho việc kinh doanh của bản thân bạn là lợi tức mà bạn có thể nhận được (ví dụ, nếu lãi suất là 10% và toà nhà có giá trị 100000 đôla), bạn từ bỏ 10000 đôla lãi suất hàng năm do giữ toà nhà, giả sử là giá trị toà nhà vẫn không thay đổi trong năm - giảm giá hoặc tăng giá sẽ được tính vào nếu giá trị toà nhà thay đổi theo thời gian.)
* Chi phí cơ hội của một lớp học tại trường đại học gồm:

▫ học phí, chi phí cho sách vở và dụng cụ (chỉ tính chi phí ăn và ở nếu những chi phí này khác với mức chi phí phải trả cho sự lựa chọn tốt nhất kế tiếp của bạn),
▫ thu nhập dự tính trước (thường là chi phí lớn nhất liên quan tới việc học đại học), và
▫ chi phí tinh thần (căng thẳng, lo lắng ? đi cùng do việc nghiên cứu, lo lắng về điểm, vân vân).

* Nếu bạn đi xem một bộ phim, chi phí cơ hội bao gồm không chỉ chi phí của vé xem phim và đi lại mà còn chi phí thời gian cần để xem bộ phim.
Khi các nhà kinh tế thảo luận về chi phí và lợi ích đi cùng với những lựa chọn thay thế, thảo luận này thường tập trung vào lợi ích cận biên và chi phí cận biên. Lợi ích cận biên thu được từ một hoạt động là lợi ích phụ trội có được khi mức độ hoạt động tăng lên một đơn vị. Chi phí cận biên được định nghĩa là chi phí phụ trội nảy sinh khi mức độ hoạt động tăng lên một đơn vị. Các nhà kinh tế cho rằng các cá nhân cố tối đa hoá lợi ích ròng thu được từ mỗi hoạt động.
Nếu lợi ích cận biên vượt quá chi phí cận biên, lợi ích ròng sẽ tăng nếu mức độ hoạt động tăng. Vì vậy, mỗi cá nhân lý trí sẽ tăng mức độ của bất kỳ hoạt động nào nếu lợi ích cận biên vượt quá chi phí cận biên. Ngược lại, nếu chi phí cận biên vượt quá lợi ích cận biên, lợi ích ròng tăng khi mức độ hoạt động giảm. Không có lý do nào để thay đổi mức độ của một hoạt động (và lợi ích ròng là tối đa) tại mức hoạt động có lợi ích cận biên bằng chi phí cận biên.
Đường cong khả năng sản xuất
Sự khan hiếm hàm ý chỉ tình trạng cân bằng các yếu tố để có được sự kết hợp tốt nhất. Những cân bằng này này có thể được minh hoạ hoàn toàn chính xác bởi đường biên khả năng sản xuất.
Nói một cách cụ thể, người ta cho là một xí nghiệp (hoặc một nền kinh tế) chỉ sản xuất hai loại hàng hoá (giả thiết này cần có để có thể trình bày chúng trên mặt phẳng hai chiều - ví dụ như một đồ hoạ trên giấy hoặc trên màn hình vi tính). Khi một đường cong khả năng sản xuất bị kéo dãn, có thể có giả thiết sau:

1. có số lượng và chất lượng các nguồn tài nguyên sẵn có là cố định
2. công nghệ là cố định và
3. không có nguồn lực nào không được sử dụng hoặc chưa được sử dụng hết.

Chúng ta sẽ nhanh chóng nhận thấy điều gì xảy ra khi những giả thiết này được nới lỏng.
Dẫu vậy, bây giờ hãy xem xét một ví dụ cụ thể. Giả sử là một sinh viên dành bốn giờ để học thi hai môn: giới thiệu kinh tế vi mô và giới thiệu tích phân. Xuất lượng của trường hợp này là điểm thi trong mỗi môn học. Giả thiết số lượng và chất lượng các nguồn tài nguyên sẵn có là cố định có nghĩa là cá nhân này có số lượng cung cấp tài liệu học tập như sách giáo khoa, hướng dẫn nghiên cứu, bản ghi nhớ? là cố định để sử dụng trong thời gian sẵn có. Công nghệ cố định cho thấy cá nhân này có một mức kỹ năng học tập nhất định cho phép anh ta hoặc cô ta chuyển những tài liệu được học thành điểm thi. Một nguồn lực không được sử dụng nếu nó không được dùng tới. Đất, nhà máy và công nhân nhàn rỗi là những nguồn lực không được sử dụng của một xã hội. Những nguồn lực không được sử dụng hết là những nguồn lực không được sử dụng triệt để theo cách tốt nhất có thể. Xã hội sẽ có những nguồn lực không được sử dụng hết nếu những nhà phẫu thuật não giỏi nhất đi lái tắc xi trong khi những lái xe tắc xi giỏi nhất đi thực hiện phẫu thuật não? Việc sử dụng một cờ lê điều chỉnh thay một chiếc búa hoặc sử dụng một chiếc búa để vặn ốc vít bám vào gỗ cho thấy thêm ví dụ về những nguồn lực không được sử dụng hợp lý. Nếu không có những trường hợp nguồn lực sử dụng phí phạm, hiệu quả sản xuất sẽ đạt được.
Bảng dưới dây cho thấy những kết quả có thể của mỗi cách kết hợp thời gian nghiên cứu mỗi môn học:

Chú ý mỗi giờ sử dụng thêm để nghiên cứu tích phân hoặc kinh tế học mang lại những tiến bộ cận biên về điểm. Lý do cho điều này là giờ đầu sử dụng học những khái niệm quan trọng . Mỗi giờ sử dụng thêm để học những chủ đề quan trọng "nhất kế tiếp" mà chưa thuần thục. (Quan trọng là phải chú ý một điểm hàng hoá trong một kỳ thi kinh tế học đòi hỏi liên tục học hơn bốn giờ). Đây là một ví dụ về nguyên tắc chung có tên quy luật sản lượng tiệm giảm (law of diminishing returns). Quy luật sản lượng tiệm giảm cho biết về cơ bản, sản lượng sẽ chỉ tăng dần từng phần nhỏ hơn khi những đơn vị phụ trội của một biến nhập lượng (trường hợp này là thời gian) được thêm vào quá trình sản suất trong đó những yếu tố nhập lượng khác là cố định (nhập lượng cố định ở dây là số lượng các nội dung kiến thức môn đã biết, tài liệu nghiên cứu, vân vân)
Để xem quy luật sản lượng tiệm giảm hoạt động như thế nào trong một hoàn cảnh sản xuất điển hình hơn, hãy xem trường hợp một nhà hàng có số lượng tài sản vốn cố định (vỉ, vỉ nướng, chả rán, tủ lạnh, bàn ăn?). Khi mức sử dụng lao động tăng, sản lượng có thể ban đầu tăng tương đối nhanh (do các công nhân phụ trội cho phép có thêm nhiều khả năng chuyên môn hoá và giảm thời gian chuyển từ nhiệm vụ này sang nhiệm vụ khác). Tuy nhiên rốt cục, số công nhân phụ trội thêm hơn nữa sẽ mang lại kết quả mức sản lượng tăng dần nhỏ hơn (do có số lượng tư bản để các công nhân này có thể sử dụng là cố định). Thậm chí có thể vượt quá những mức khiến các công nhân có thể đâm vào đường đi của nhau và sản lượng có thể giảm. ("lắm sãi không ai đóng cửa chùa?" xin lỗi?. tôi không thể kìm nén được).
Trong mỗi trường hợp, quy luật sản lượng tiệm giảm giải thích tại sao điểm của bạn sẽ chỉ tăng một phần nhỏ hơn với mỗi giờ phụ trội bạn sử dụng vào việc học.
Những điểm trong bảng trên có thể trình bày bằng một đường cong khả năng sản xuất (Production Possibility Curve ~ PPC) như đường cong xuất hiện trong biểu đồ dưới dây. Mỗi điểm trên đường cong sản xuất cho thấy mức sản lượng tốt nhất có thể đạt được với những nguồn tài nguyên và công nghệ sẵn có cho mỗi sự phân bổ thay thế về thời gian học tập.

Hãy xem xem tại sao đường cong khả năng sản xuất có hình lồi như vậy. Như biểu đồ dưới đây chỉ ra, một sự cải thiện tương đối lớn về điểm kinh tế có thể đạt được bằng việc từ bỏ một số điểm tương đối nhỏ trong bài thi tích phân. Một sự dịch chuyển từ điểm A xuống điểm B mang lại kết quả tăng lên điểm 30 về kinh tế và chỉ giảm 10 điểm về tích phân. Chi phí cơ hội cận biên của một hàng hoá được định nghĩa là số lượng hàng hoá khác phải từ bỏ để sản xuất một đơn vị thêm của hàng hoá đầu. Do chi phí cơ hội của 30 điểm trong bài thi kinh tế là 10 điểm giảm trong kết quả bài thi tích phân, chúng ta có thể nói chi phí cơ hội cận biên của một điểm thêm trong bài thi kinh tế bằng khoảng 1/3 mỗi điểm trong bài thi tích phân. (Nếu còn hoài nghi, hãy nhớ là nếu 30 điểm trong bài thi kinh tế có chi phí cơ hội của 10 điểm, mối điểm trong bài thi kinh tế phải có chi phí khoảng 1/30 của 10 điểm trong bài thi tích phân - khoảng 1/3 mỗi điểm trong bài thi tích phân).

Nào bây giờ hãy xem xem điều gì xảy ra với một giờ thứ hai được chuyển sang học kinh tế học. Biểu đồ dưới đây minh hoạ kết quả này (một sự dịch chuyển từ điểm B xuống điểm C). Như biểu đồ này chỉ ra, việc chuyển một giờ thứ hai từ học toán sang học kinh tế mang lại kết quả một mức tăng nhỏ hơn về điểm kinh tế (từ 30 điểm lên 45 điểm) và một mức giảm nhiều hơn về điểm tích phân (từ 75 xuống 55). Trong trường hợp này, chi phí cơ hội cận biên của một điểm kinh tế tăng lên khoảng 4/3 mỗi điểm tích phân.

Tăng chi phí cơ hội cận biên về điểm thi kinh tế khi thêm nhiều thời gian hơn được sử dụng để học kinh tế là một ví dụ về quy luật chi phí tăng dần. Quy luật này cho biết chi phí cơ hội cận biên của bất kỳ hoạt động nào tăng khi mức hoạt động tăng. Quy luật này cũng có thể được minh hoạ bằng việc sử dụng bảng dưới đây. Chú ý là chi phí cơ hội của những điểm phụ trội về bài thi tích phân tăng khi sử dụng thêm nhiều thời gian hơn để học tích phân. Nếu đọc ngược từ dưới lên trên bảng, bạn có thể xem xem chi phí cơ hội của những điểm phụ trội trong bài thi kinh tế tăng khi sử dụng thêm nhiều thời gian hơn để học kinh tế.

Một trong những lý do của quy luật chi phí tăng dần là quy luật sản lượng tiệm giảm (như trong ví dụ trên). Mỗi giờ sử dụng thêm dành cho nghiên cứu kinh tế mang lại kết quả tăng nhỏ hơn về điểm kinh tế và mức giảm lớn hơn điểm tích phân vì sản lượng tiệm giảm với thời gian sử dụng vào mỗi hoạt động.
Lý do thứ hai của quy luật chi phí tăng dần là thực tế các nguồn lực được chuyên môn hoá. Một số nguồn lực thích hợp với một số loại hoạt động sản sản này hơn thích hợp với những loại hoạt động sản xuất khác. Một số khu vực đất đai rất thích hợp trồng lúa mì trong khi những khu vực đất đai khác thích hợp trồng ngô hơn. Một số công nhân có thể thích hợp trồng lúa mì hơn là thích hợp để trông ngô. Một số nông cụ thích hợp cho trồng ngô hơn là thích hợp với việc thu hoạch ngô.
Biểu đồ dưới đây minh hoạ cho đường cong PPC với người nông dân này:

Trên đỉnh của đường cong PPC này, người nông dân chỉ trông ngô. Để sản xuất thêm lúa mì, người nông dân phải chuyển những nguồn lực dành để sản xuất ngô sang sản xuất lúa mì. Tuy nhiên về cơ bản anh ta hoặc cô ta sẽ chuyển những nguồn lực tương đối thích hợp với việc sản xuất lúa mì. Điều này cho phép việc sản xuất lúa mì tăng chỉ với một lượng giảm tương đối nhỏ trong số lượng ngô được sản xuất. Tuy nhiên, mỗi lượng tăng phụ trội trong sản xuất lúa mì mang lại kết quả một sự tăng chi phí cận biên của lúa mì.
Bây giờ, hãy giả định người nông dân này không sử dụng tất cả những nguồn lực có sẵn hoặc sử dụng chúng theo một cách ít tối ưu hơn (ví dụ không sử dụng hoặc sử dụng không hợp lý). Trong trường hợp này, người nông dân sẽ sản xuất tại một điểm nằm dưới đường cong khả năng sản xuất (như được minh họa bằng điểm A trong biểu đồ dưới đây).

Trong thực tế tất cả các trang trại và tất cả các nền kinh tế hoạt động dưới đường biên khả năng sản xuất của họ. Tuy nhiên, các xí nghiệp và nền kinh tế nói chung cố đạt mức gần với đường biên nhất có thể.
Những điểm trên khả năng sản xuất không thể đạt được bằng việc sử dụng những nguồn lực và công nghệ hiện có. Trong biểu đồ dưới đây, điểm B không đạt được trừ khi có nhiều hơn hoặc cao hơn nguồn lực sẵn có hoặc thay đổi công nghệ xảy ra.

Một lượng tăng lên về số lượng hoặc chất lượng các nguồn lực sẽ khiến đường cong khả năng sản xuất dịch chuyển ra ngoài (như trong biểu đồ dưới đây). Loại dịch chuyển ra ngoài này có thể được tạo ra bởi sự thay đổi công nghệ khiến làm tăng sản xuất của cả hai loại hàng hoá.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, sự thay đổi công nghệ sẽ chỉ làm tăng sản xuất của một hàng hoá cụ thể. Biểu đồ dưới đây minh hoạ cho tác động của sự thay đổi công nghệ trong việc sản xuất lúa mì nhưng không tác động tới sản xuất ngô

Chuyên môn hoá và thương mại
Trong cuốn The Wealth of Nations (Của cải của các dân tộc), Adam Smith cho rằng tăng trưởng kinh tế xảy ra là kết quả của sự chuyên môn hoá và phân công lao động. Nếu mỗi hộ gia đình sản xuất mọi hàng hoá mà họ sử dụng, tổng mức tiêu thụ và sản xuất của xã hội sẽ rất nhỏ. Nếu mỗi cá nhân chuyên môn hoá vào trong mỗi hoạt động sản xuất mà họ "giỏi nhất", tổng sản lượng sẽ lớn hơn. Chuyên môn hoá mang lại những thành tựu như vậy vì nó
* cho phép các cá nhân chuyên môn hoá trong những hoạt động mà họ có tài năng hơn
* các cá nhân trở nên thành thạo hơn với một nhiệm vụ mà họ thường xuyên thực hiên, và
* ít thời gian bị mất khi phải chuyển từ nhiệm vụ này sang nhiệm vụ khác.
Tăng chuyên môn hoá bằng nhân công đòi hỏi phát triển thương mại. Adam Smith cho rằng tăng chuyên môn hoá và thường mại là nguyên nhân cơ bản của sự tăng trưởng kinh tế.
Adam Smith và David Ricardo cho rằng chuyên môn hoá và thương mại quốc tế mang lại những lợi ích tương tự. Nếu mỗi nước chuyên môn những loại sản phẩm mà họ phù hợp nhất, tổng mức hàng hoá và dịch vụ được sản xuất trong nền kinh tế thế giới sẽ tăng lên. Hãy xem xét những lập luận này một cách cẩn thận hơn.
Có hai phương pháp thường được sử dụng để quyết định liệu một cá nhân hay một quốc gia "thích hợp nhất" với một hoạt động cụ thển nào: lợi thế tuyệt đối (absolute advantage) và lợi thế so sánh (compartive advantage). Hai khái niệm này thường bị nhầm lẫn với nhau. Một cá nhân (hoặc một quốc gia) có lợi thế tuyệt đối trong sản xuất một mặt hàng nếu cá nhân (hoặc quốc gia) đó có thể sản xuất nhiều hàng hoá hơn so với các cá nhân (hoặc quốc gia) khác sản xuất được. Một cá nhân (hoặc một quốc gia) có lợi thế so sánh trong sản xuất một loại hàng hoá nếu cá nhân (hoặc quốc gia) đó có thể sản xuất hàng hoá với mức chi phí cơ hội thấp nhất.
Hãy xem xét một ví dụ minh hoạ cho sự khác biệt của hai khái niệm này. Giả sử Hoa Kỳ và Nhật Bản chỉ sản xuât hai loại hàng hoá: máy nghe nhạc CD và lúa mì. Biểu đồ dưới đây cho thấy những đường cong khả năng sản xuất của hai quốc gia này. (Những con số này rõ ràng chỉ mang tính giả thuyết ...)

Chú ý là Hoa Kỳ có một lợi thế sản xuất tuyệt đối trong sản xuất mỗi loại hàng hoá. Dù vậy, để quyết định ai có lợi thế so sánh cần tính chi phí cơ hội của mỗi hàng hoá (Để đơn giản hoá lập luận này, giả sử PPC có dạng đường thẳng).
Chi phí cơ hội của một đơn vị máy nghe nhạc CD ở Hoa Kỳ là hai đơn vị lúa mì. Tại Nhật Bản, chi phí cơ hội của một đơn vị **a nghe nhạc CD là 4/3 một đơn vị lúa mì. Vì vậy, Nhật Bản có lợi thế so sánh tương đối về sản xuất máy nghe nhạc CD.
Nếu mỗi quốc gia chuyên môn hoá sản xuất loại hàng hoá mà quốc gia đó có lợi thế so sánh, quốc gia đó có thể cần hàng hoá khác thông qua thương mại tại mức chi phí thấp hơn chi phí cơ hội sản xuất hàng hoá đó trong nền kinh tế nội địa. Ví dụ, giả sử Hoa Kỳ và Nhật Bản đồng ý bán một đơn vị máy nghe nhạc CD lấy 1,6 đơn vị lúa mì. Hoa Kỳ có lợi từ giao dịch này vì Hoa Kỳ có thể cần một đơn vị máy nghe nhạc CD lấy 1,6 đơn vị lúa mì, điều này nghĩa là chi phí cơ hội sản xuất máy nghe nhạc CD trong nước thấp hơn. Nhật Bản có lợi từ giao dịch này vì Nhật có thể bán một máy nghe nhạc CD lấy 1,6 đơn vị lúa mì trong khi nó chỉ tốn của Nhật Bản có 4/3 của một đơn vị lúa mì để sản xuất một đơn vị máy nghe nhạc CD.
Nếu mỗi nước chỉ sản xuất những hàng hoá mà nó có lợi thế so sánh, mỗi hàng hoá được sản xuất trong nền kinh tế thế giới có mức chi phí cơ hội thấp nhất. Kết quả này làm tăng mức tổng sản lượng. Trích Từ wWw.ueh.vn .
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #4  
Old 19-08-2009, 01:31 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default

Chương 3 Trao Đổi và Thị Trường

John Kane

Dịch viên: Nguyễn Hương Lan


Trong chương này, chúng ta sẽ xem thị trường quyết định giá cả hàng hoá và số lượng hàng hoá được mua và bán như thế nào. Một thị trường là một tập hợp những dàn xếp trao đổi một hàng hoá hoặc một dịch vụ
Trao đổi (barter) và Thị trường (Market)
Một hệ thống trao đổi hàng hoá là một hệ thống thị trường trong đó hàng hoá và dịch vụ được trực tiếp đổi lấy những hàng hoá hoặc dịch khác. Nếu bạn đồng ý sửa chiếc máy tính của người láng giềng đổi lại anh ta hoặc cô ta giúp bạn quét vôi ngôi nhà, bạn đã tham gia vào một giao dịch trao đổi hàng hoá. Trong khi một hệ thống trao đổi hàng hoá có thể hoạt động hiệu quả trong một nền kinh tế đơn giản trong đó một số lượng hàng hoá được sản xuất chỉ có giới hạn, nó không thể hoạt động tốt trong một nền kinh tế phức tạp sản xuất nhiều loại hàng hoà và dịch vụ. Vấn đề đầu tiên đi cùng với một hệ thống trao đổi hàng hoá là bất kỳ việc trao đổi nào cần có cầu trùng hợp hai lần (double coinciden of wants). Điều này có nghĩa là giao dịch chỉ có thể xảy ra nếu một người muốn những gì mà người khác sẵn sàng trao đổi hoặc sẵn sàng từ bỏ cái mà người khác muốn. Trong một nền kinh tế phát triển trong đó tồn tại một tập hợp đa dạng các loại hàng hoá và dịch vụ được sản xuất, việc tìm ra ai đó sẵn sàng trao đổi những gì bạn mong mốn có thể hoàn toàn khó khăn và tốn kém. Nếu bạn biết sửa ti vi và đang đói, bạn phải tìm ai đó bị hỏng ti vi sẵn sàng trao đổi lương thực để sửa ti vi. Do chi phí dàn xếp một giao dịch như vậy rất tốn kém, các nhà kinh tế ghi nhận là các giao dịch trao đổi hàng hoá có chi phí giao dịch (transaction cost) tương đối cao. (TQ hiệu đính: hệ thống trao đổi là 1 hệ thống thị trường đơn giản).
Giá tương đối và giá thông thường
Chi phí cơ hội của việc cần một hàng hoá hoặc một dịch vụ trong một nền kinh tế trao đổi hàng hoá hay nền kinh tế tiền tệ có thể được tính bằng giá tương đối của hàng hoá. Giá tương đối của một hàng hoá là một cách tính một hàng hoá đắt tới mức nào trong giới hạn những đơn vị hàng hoá và dịch vụ khác. Trong hệ thống trao đổi hàng hoá, giá tương đối không gì khác ngoài tỷ lệ trao đổi giữa bất kỳ hai loại hàng hoá hoặc dịch vụ nào. Ví dụ, nếu một máy in laser được đổi lấy hai máy in mực kim, giá lương đối của máy in laser là hai máy in mực kim. Ngược lại, giá tương đối của một máy in mực kim là nửa máy in laser. Trong nền kinh tế tiền tệ, giá tương đối có thể dễ dàng được tính bằng việc sử dụng tỷ giá của các loại hàng hoá. Ví dụ, nếu một quả bóng có giá 20 đôla và máy nghe nhạc CD xách tay có giá 60 đôla, giá tương đối của máy nghe nhạc CD xách tay là 3 quả bóng. (Và giá tương đối của một quả bóng là 1/3 một máy nghe nhạc CD xách tay). Các nhà kinh tế cho rằng các cá nhân phản ứng lại với những thay đổi giá tương đối do những thay đổi này phản ánh chi phí cơ hội của việc cần một hàng hoá hoặc một dịch vụ
Trong một nền kinh tế thị trường, giá của một hàng hoá và dịch vụ được quyết định thông qua sự tương tác giữa cung và cầu. Để hiểu giá cả thị trường được quyết định ra sao, cần biết những yếu tố quyết định cung và những yếu tố quyết định cầu. Trước tiên hãy bắt đầu xem cầu về một hàng hoá.
Cầu
Cầu một hàng hoá hoặc một dịch vụ được định nghĩa là mối quan hệ tồn tại giữa giá của hàng hoá và số lượng hàng hoá cần trong một thời gian cho trước, các yếu tố khác không đổi. Một cách hình dung cầu là thông qua một bảng dự tính cầu như bảng liệt kê dưới đây:

Chú ý là cầu hàng hoá là toàn bộ mối quan hệ được tóm tắt trong bảng này. Mối quan hệ cầu này cũng có thể mô tả bằng một đường cầu (như minh hoạ dưới đây)

Cả bảng dự tính cầu và đường cầu cho biết, với một loại hàng hoá này, tồn tại một mối quan hệ nghịch đảo giữa giá và lượng cầu khi những nhân tố khác giữ nguyên. Mối quan hệ nghịch đảo giữa giá và lượng cầu phổ biến tới nỗi các nhà kinh tế gọi nó là luật cầu:
Một mối quan hệ nghịch đảo giữa giá của một hàng hoá và lượng cầu trong một thời gian cho trước, các yếu tố khác không đổi.
Như được lưu ý ở trên, cầu là toàn bộ mối quan hệ giữa giá hàng hoá và lượng cầu hàng hoá, như được trình bày trong bảng dự tính cầu hoặc một đường cầu. Một sự thay đổi giá của hàng hoá mang lại một sự thay đổi về lượng cầu, nhưng không thay đổi về cầu hàng hoá. Như biểu đồ dưới đây cho thấy, một sự tăng giá từ 2 đôla lên 3 đôla làm giảm lượng cầu hàng hoá từ 80 xuống 60 nhưng không giảm cầu.

Thay đổi về cầu (demand) với thay đổi về lượng cầu (quantity demanded)
Một sự thay đổi về cầu chỉ xảy ra khi mối quan hệ giữa giá và lượng cầu thay đổi. Vị trí của đường cầu thay đổi khi cầu thay đổi. Nếu đường cầu trở nên dốc hơn hoặc thẳng hơn hoặc dịch sang phải hoặc dịch sang trái, chúng ta có thể nói là cầu thay đổi. Biểu đồ dưới đây minh hoạ một sự dịch chuyển về cầu của một hàng hoá (từ D sang D'). Chú ý là một sự dịch chuyển sang phải vị trí của đường cầu cho biết một sự tăng cầu do cần một lượng cầu hàng hoá lớn hơn ở mỗi mức giá.
Cầu thị trường
Cầu thị trường gồm tổng lượng cầu của mỗi cá nhân trong thị trường.Theo khái niệm này, đường cầu thị trường được hình thành bởi việc tính tổng toàn bộ các đường cầu ngang của mỗi cá nhân người tiêu dùng. Biểu đồ dưới đây minh hoạ cho quá trình này. Biểu đồ này minh hoạ một trường hợp đơn giản trong đó chỉ có hai người tiêu dùng là A và B. Chú ý là tổng lượng cầu trên thị trường chỉ là tổng lượng cầu của mỗi các nhân. Trong biểu đồ này, A muốn mua 10 đơn vị hàng hoá này và B muốn mua 15 đơn vị khi giá là 3 đôla. Vì vậy, tại mức giá là 3 đôla, tổng lượng cầu trên thị trường là 25 (= 10 + 15) đơn vị hàng hoá.

Tất nhiên ví dụ này được đơn giản hoá nhiều do có nhiều người mua trong hầu hết các thị trường thế giới thực tế. Áp dụng cùng nguyên tắc cho thấy: đường cầu thị trường bắt nguồn từ tổng lượng cầu của mọi người tiêu dùng tại mỗi mức và tại mọi mức giá có thể.
Các yếu tố quyết định cầu
Hãy kiểm tra một số yếu tố có thể dự tính làm thay đổi cầu với hầu hết mọi hàng hoá và dịch vụ. Những nhân tố đó gồm:
* thị hiếu và sở thích,
* giá của hàng hoá liên quan,
* thu nhập,
* số người tiêu dùng, và
* dự tính giá và thu nhập trong tương lai.
Rõ ràng, bất kỳ sự thay đổi thị hiếu làm tăng sự coi trọng một hàng hoá nào cũng mang lại kết quả tăng cầu của hàng hoá đó (như minh hoạ dưới đây). Những người nhận thấy cầu tăng về ngắn hạn xảy ra với vòng tay, cây cà kheo, áo phông nhiều màu, búp bê, .. có thể hiểu tác động những thay đổi thị hiếu lên cầu. Những mốt nhất thời thường làm tăng cầu của một hàng hoá ít nhất cũng trong một thời gian ngắn.

Cầu sẽ luôn giảm nếu thị hiếu thay đổi theo cách một hàng hoá được tiêu dùng trở nên ít được mong muốn hơn. Khi mốt nhất thời bị phai mờ, cầu của những sản phẩm này giảm xuống (như minh hoạ dưới đây)

Những hàng hoá có liên quan tới việc tiêu dùng là:
* hàng hoá thay thế, hoặc
* hàng hoá bổ sung
Hai loại hàng hóa được gọi là hàng hoá thay thế (substitue goods) cho nhau nếu một sự tăng giá của hàng hoá này đem lại sự tăng cầu của hàng hoá kia. Hàng hoá thay thế là những hàng hoá thường được sử dụng để thế chỗ cho nhau. Ví dụ gà và thịt bò có thể là hàng hoá thay thế. Cà phê và trà cũng có vẻ là hàng hoá thay thế. Biểu đồ dưới đây minh hoạ tác động của một lượng tăng giá cà phê. Một mức giá cà phê cao hơn giảm lượng cầu cà phê nhưng lại làm tăng lượng cầu của trà. Lưu ý điều này liên quan tới một chuyển động dọc đường cầu cà phê do nó liên quan tới một sự thay đổi giá cà phê. (Nên nhớ: một sự thay đổi giá một hàng hoá, các yếu tố khác không đổi, đem lại một sự chuyển động dọc đường cầu; một sự thay đổi về cầu xảy ra khi một số yếu tố trừ giá hàng hoá thay đổi).

Lượng cầu cà phê Lượng cầu trà
Các nhà kinh tế học nói hai hàng hoá là hàng hoá bổ sung (complimentary goods) nếu một lượng tăng giá của hàng hoá này làm giảm cầu của hàng hoá kia. Trong hầu hết mọi trường hợp, hàng hoá bổ sung là những hàng hoá được tiêu thụ cùng nhau. Ví dụ giống như những cặp hàng hoá bổ sung sau:
* xe đạp và phanh xe đạp
* máy quay phim và phim
* **a CD và máy nghe nhạc CD
* băng DVD và đầu DVD
Biểu đồ dưới đây minh hoạ tác động một sự tăng giá băng DVD. Lưu ý một sự tăng giá băng DVD sẽ làm giảm cả lượng cầu băng DVD và lượng cầu máy DVD.

Người ta dự tính cầu của hầu hết mọi hàng hoá sẽ tăng khi thu nhập của người tiêu dùng tăng (như minh hoạ dưới). Hãy nghĩ cầu của bạn về **a CD, bữa ăn trong nhà hàng, xem phim?vân vân. Có vẻ là bạn sẽ tăng tiêu dùng hầu hết mọi hàng hoá nếu thu nhập của bạn tăng. (Tất nhiên, có thể cầu một số hàng hoá - ví dụ thực phẩm sinh vật hoá, mì gói, và những hàng hoá rẻ tiền tương tự khác - có thể giảm khi thu nhập của bạn tăng. Chúng ta sẽ xem khả năng này một cách chi tiết hơn trong chương 6).

Do đường cầu của thị trường gồm tổng những đường cầu nằm ngang của tất cả người mua trên thị trường, số lượng người mua tăng cũng sẽ khiến cầu tăng (như được minh hoạ dưới đây). Khi dân số tăng, cầu về ô tô, ti vi, thực phẩm và hầu như toàn bộ hàng hoá khác dự tính sẽ tăng. Dân số giảm sẽ làm giảm cầu.

Dự tính giá cả và thu nhập trong tương lai cũng là những yếu tố quyết định quan trọng với cầu hiện tại về một hàng hoá. Trước tiên, hãy nói về những tác động xảy ra khi mức giá dự tính sẽ cao hơn trong tương lai. Giả sử bạn đang xem xét mua một chiếc ô tô mới hoặc một chiếc máy vi tính mới. Nếu bạn có những thông tin mới khiến bạn tin là giá của hàng hoá này trong tương lai tăng, bạn có thể sẽ mua nó hôm nay. Vì vậy, một mức giá dự tính tương lai cao hơn sẽ tăng cầu hiện tại. Theo cách tương tự, một mức giá dự tính giảm trong tương lai sẽ làm giảm cầu hiện tại (do bạn muốn hoãn việc mua hàng với dự tính chờ đợi một mức giá thấp hơn trong tương lai).
Nếu thu nhập dự tính trong tương lai tăng, cầu của nhiều hàng hoá hiện tại có vẻ sẽ tăng. Nói cách khác, nếu thu nhập dự tính trong tương lai giảm (có thể do những tin đồn ngừng sản xuất hoặc bắt đầu suy thoái) các cá nhân có thể giảm cầu hiện tại của họ với nhiều hàng hoá để họ có thể tiết kiệm nhiều hơn hiện nay do dự tính thu nhập trong tương lai giảm.
Tác động thế giới
Khi phải tính tới thị trường thế giới, cầu một sản phẩm bao gồm cầu trong nước và cầu nước ngoài. Một yếu tố quyết định quan trọng của cầu một hàng hoá nước ngoài là tỷ giá hối đoái. Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ mà với mức tỷ giá đó đồng tiền của một quốc gia này được đổi thành đồng tiền của quốc gia khác. Ví dụ, giả sử một đồng đôla đổi lấy được 5 đồng phrăng Pháp. Trong trường hợp này, giá trị đồng đôla so với một đồng phrăng Pháp là 0,20 đôla. Lưu ý tỷ giá hối đoái giữa đồng đôla và đồng phrăng ngược với tỷ giá hối đoái giữa đồng phrăng và đồng đôla. Nếu giá trị của đồng đôla tăng so với một đồng tiền nước ngoài, giá trị của đồng tiền nước ngoài đó sẽ giảm tương đối so với đồng đôla. Đây hoàn toàn là một kết quả mang tính trực giác. Giá trị của đồng đôla tăng có nghĩa là đồng đôla có giá trị tương đối nhiều hơn so với đồng ngoại tệ. Trong trường hợp này, đồng ngoại tệ phải ít giá trị hơn đồng đôla.
Khi giá trị của đồng nội tệ tăng tương đối so với đồng ngoại tệ, hàng hoá và dịch vụ trong nước sẽ trở nên đắt hơn tại nước ngoài. Vì vậy, giá trị tỷ giá hối đoái của đồng đôla tăng làm giảm cầu hàng hoá và dịch vụ của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, cầu về hàng hoá và dịch vụ của Hoa Kỳ sẽ tăng nếu tỷ giá hối đoái của đồng đôla giảm

Còn nữa, ai quan tâm thì pm Fan post tiếp... giờ đi ngủ đã
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #5  
Old 19-08-2009, 01:36 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default

Chương 3 Trao Đổi và Thị Trường

John Kane

Dịch viên: Nguyễn Hương Lan


Trong chương này, chúng ta sẽ xem thị trường quyết định giá cả hàng hoá và số lượng hàng hoá được mua và bán như thế nào. Một thị trường là một tập hợp những dàn xếp trao đổi một hàng hoá hoặc một dịch vụ
Trao đổi (barter) và Thị trường (Market)
Một hệ thống trao đổi hàng hoá là một hệ thống thị trường trong đó hàng hoá và dịch vụ được trực tiếp đổi lấy những hàng hoá hoặc dịch khác. Nếu bạn đồng ý sửa chiếc máy tính của người láng giềng đổi lại anh ta hoặc cô ta giúp bạn quét vôi ngôi nhà, bạn đã tham gia vào một giao dịch trao đổi hàng hoá. Trong khi một hệ thống trao đổi hàng hoá có thể hoạt động hiệu quả trong một nền kinh tế đơn giản trong đó một số lượng hàng hoá được sản xuất chỉ có giới hạn, nó không thể hoạt động tốt trong một nền kinh tế phức tạp sản xuất nhiều loại hàng hoà và dịch vụ. Vấn đề đầu tiên đi cùng với một hệ thống trao đổi hàng hoá là bất kỳ việc trao đổi nào cần có cầu trùng hợp hai lần (double coinciden of wants). Điều này có nghĩa là giao dịch chỉ có thể xảy ra nếu một người muốn những gì mà người khác sẵn sàng trao đổi hoặc sẵn sàng từ bỏ cái mà người khác muốn. Trong một nền kinh tế phát triển trong đó tồn tại một tập hợp đa dạng các loại hàng hoá và dịch vụ được sản xuất, việc tìm ra ai đó sẵn sàng trao đổi những gì bạn mong mốn có thể hoàn toàn khó khăn và tốn kém. Nếu bạn biết sửa ti vi và đang đói, bạn phải tìm ai đó bị hỏng ti vi sẵn sàng trao đổi lương thực để sửa ti vi. Do chi phí dàn xếp một giao dịch như vậy rất tốn kém, các nhà kinh tế ghi nhận là các giao dịch trao đổi hàng hoá có chi phí giao dịch (transaction cost) tương đối cao. (TQ hiệu đính: hệ thống trao đổi là 1 hệ thống thị trường đơn giản).
Giá tương đối và giá thông thường
Chi phí cơ hội của việc cần một hàng hoá hoặc một dịch vụ trong một nền kinh tế trao đổi hàng hoá hay nền kinh tế tiền tệ có thể được tính bằng giá tương đối của hàng hoá. Giá tương đối của một hàng hoá là một cách tính một hàng hoá đắt tới mức nào trong giới hạn những đơn vị hàng hoá và dịch vụ khác. Trong hệ thống trao đổi hàng hoá, giá tương đối không gì khác ngoài tỷ lệ trao đổi giữa bất kỳ hai loại hàng hoá hoặc dịch vụ nào. Ví dụ, nếu một máy in laser được đổi lấy hai máy in mực kim, giá lương đối của máy in laser là hai máy in mực kim. Ngược lại, giá tương đối của một máy in mực kim là nửa máy in laser. Trong nền kinh tế tiền tệ, giá tương đối có thể dễ dàng được tính bằng việc sử dụng tỷ giá của các loại hàng hoá. Ví dụ, nếu một quả bóng có giá 20 đôla và máy nghe nhạc CD xách tay có giá 60 đôla, giá tương đối của máy nghe nhạc CD xách tay là 3 quả bóng. (Và giá tương đối của một quả bóng là 1/3 một máy nghe nhạc CD xách tay). Các nhà kinh tế cho rằng các cá nhân phản ứng lại với những thay đổi giá tương đối do những thay đổi này phản ánh chi phí cơ hội của việc cần một hàng hoá hoặc một dịch vụ
Trong một nền kinh tế thị trường, giá của một hàng hoá và dịch vụ được quyết định thông qua sự tương tác giữa cung và cầu. Để hiểu giá cả thị trường được quyết định ra sao, cần biết những yếu tố quyết định cung và những yếu tố quyết định cầu. Trước tiên hãy bắt đầu xem cầu về một hàng hoá.
Cầu
Cầu một hàng hoá hoặc một dịch vụ được định nghĩa là mối quan hệ tồn tại giữa giá của hàng hoá và số lượng hàng hoá cần trong một thời gian cho trước, các yếu tố khác không đổi. Một cách hình dung cầu là thông qua một bảng dự tính cầu như bảng liệt kê dưới đây:

Chú ý là cầu hàng hoá là toàn bộ mối quan hệ được tóm tắt trong bảng này. Mối quan hệ cầu này cũng có thể mô tả bằng một đường cầu (như minh hoạ dưới đây)

Cả bảng dự tính cầu và đường cầu cho biết, với một loại hàng hoá này, tồn tại một mối quan hệ nghịch đảo giữa giá và lượng cầu khi những nhân tố khác giữ nguyên. Mối quan hệ nghịch đảo giữa giá và lượng cầu phổ biến tới nỗi các nhà kinh tế gọi nó là luật cầu:
Một mối quan hệ nghịch đảo giữa giá của một hàng hoá và lượng cầu trong một thời gian cho trước, các yếu tố khác không đổi.
Như được lưu ý ở trên, cầu là toàn bộ mối quan hệ giữa giá hàng hoá và lượng cầu hàng hoá, như được trình bày trong bảng dự tính cầu hoặc một đường cầu. Một sự thay đổi giá của hàng hoá mang lại một sự thay đổi về lượng cầu, nhưng không thay đổi về cầu hàng hoá. Như biểu đồ dưới đây cho thấy, một sự tăng giá từ 2 đôla lên 3 đôla làm giảm lượng cầu hàng hoá từ 80 xuống 60 nhưng không giảm cầu.

Thay đổi về cầu (demand) với thay đổi về lượng cầu (quantity demanded)
Một sự thay đổi về cầu chỉ xảy ra khi mối quan hệ giữa giá và lượng cầu thay đổi. Vị trí của đường cầu thay đổi khi cầu thay đổi. Nếu đường cầu trở nên dốc hơn hoặc thẳng hơn hoặc dịch sang phải hoặc dịch sang trái, chúng ta có thể nói là cầu thay đổi. Biểu đồ dưới đây minh hoạ một sự dịch chuyển về cầu của một hàng hoá (từ D sang D'). Chú ý là một sự dịch chuyển sang phải vị trí của đường cầu cho biết một sự tăng cầu do cần một lượng cầu hàng hoá lớn hơn ở mỗi mức giá.
Cầu thị trường
Cầu thị trường gồm tổng lượng cầu của mỗi cá nhân trong thị trường.Theo khái niệm này, đường cầu thị trường được hình thành bởi việc tính tổng toàn bộ các đường cầu ngang của mỗi cá nhân người tiêu dùng. Biểu đồ dưới đây minh hoạ cho quá trình này. Biểu đồ này minh hoạ một trường hợp đơn giản trong đó chỉ có hai người tiêu dùng là A và B. Chú ý là tổng lượng cầu trên thị trường chỉ là tổng lượng cầu của mỗi các nhân. Trong biểu đồ này, A muốn mua 10 đơn vị hàng hoá này và B muốn mua 15 đơn vị khi giá là 3 đôla. Vì vậy, tại mức giá là 3 đôla, tổng lượng cầu trên thị trường là 25 (= 10 + 15) đơn vị hàng hoá.

Tất nhiên ví dụ này được đơn giản hoá nhiều do có nhiều người mua trong hầu hết các thị trường thế giới thực tế. Áp dụng cùng nguyên tắc cho thấy: đường cầu thị trường bắt nguồn từ tổng lượng cầu của mọi người tiêu dùng tại mỗi mức và tại mọi mức giá có thể.
Các yếu tố quyết định cầu
Hãy kiểm tra một số yếu tố có thể dự tính làm thay đổi cầu với hầu hết mọi hàng hoá và dịch vụ. Những nhân tố đó gồm:
* thị hiếu và sở thích,
* giá của hàng hoá liên quan,
* thu nhập,
* số người tiêu dùng, và
* dự tính giá và thu nhập trong tương lai.
Rõ ràng, bất kỳ sự thay đổi thị hiếu làm tăng sự coi trọng một hàng hoá nào cũng mang lại kết quả tăng cầu của hàng hoá đó (như minh hoạ dưới đây). Những người nhận thấy cầu tăng về ngắn hạn xảy ra với vòng tay, cây cà kheo, áo phông nhiều màu, búp bê, .. có thể hiểu tác động những thay đổi thị hiếu lên cầu. Những mốt nhất thời thường làm tăng cầu của một hàng hoá ít nhất cũng trong một thời gian ngắn.

Cầu sẽ luôn giảm nếu thị hiếu thay đổi theo cách một hàng hoá được tiêu dùng trở nên ít được mong muốn hơn. Khi mốt nhất thời bị phai mờ, cầu của những sản phẩm này giảm xuống (như minh hoạ dưới đây)

Những hàng hoá có liên quan tới việc tiêu dùng là:
* hàng hoá thay thế, hoặc
* hàng hoá bổ sung
Hai loại hàng hóa được gọi là hàng hoá thay thế (substitue goods) cho nhau nếu một sự tăng giá của hàng hoá này đem lại sự tăng cầu của hàng hoá kia. Hàng hoá thay thế là những hàng hoá thường được sử dụng để thế chỗ cho nhau. Ví dụ gà và thịt bò có thể là hàng hoá thay thế. Cà phê và trà cũng có vẻ là hàng hoá thay thế. Biểu đồ dưới đây minh hoạ tác động của một lượng tăng giá cà phê. Một mức giá cà phê cao hơn giảm lượng cầu cà phê nhưng lại làm tăng lượng cầu của trà. Lưu ý điều này liên quan tới một chuyển động dọc đường cầu cà phê do nó liên quan tới một sự thay đổi giá cà phê. (Nên nhớ: một sự thay đổi giá một hàng hoá, các yếu tố khác không đổi, đem lại một sự chuyển động dọc đường cầu; một sự thay đổi về cầu xảy ra khi một số yếu tố trừ giá hàng hoá thay đổi).

Lượng cầu cà phê Lượng cầu trà
Các nhà kinh tế học nói hai hàng hoá là hàng hoá bổ sung (complimentary goods) nếu một lượng tăng giá của hàng hoá này làm giảm cầu của hàng hoá kia. Trong hầu hết mọi trường hợp, hàng hoá bổ sung là những hàng hoá được tiêu thụ cùng nhau. Ví dụ giống như những cặp hàng hoá bổ sung sau:
* xe đạp và phanh xe đạp
* máy quay phim và phim
* **a CD và máy nghe nhạc CD
* băng DVD và đầu DVD
Biểu đồ dưới đây minh hoạ tác động một sự tăng giá băng DVD. Lưu ý một sự tăng giá băng DVD sẽ làm giảm cả lượng cầu băng DVD và lượng cầu máy DVD.

Người ta dự tính cầu của hầu hết mọi hàng hoá sẽ tăng khi thu nhập của người tiêu dùng tăng (như minh hoạ dưới). Hãy nghĩ cầu của bạn về **a CD, bữa ăn trong nhà hàng, xem phim?vân vân. Có vẻ là bạn sẽ tăng tiêu dùng hầu hết mọi hàng hoá nếu thu nhập của bạn tăng. (Tất nhiên, có thể cầu một số hàng hoá - ví dụ thực phẩm sinh vật hoá, mì gói, và những hàng hoá rẻ tiền tương tự khác - có thể giảm khi thu nhập của bạn tăng. Chúng ta sẽ xem khả năng này một cách chi tiết hơn trong chương 6).

Dự tính giá cả và thu nhập trong tương lai cũng là những yếu tố quyết định quan trọng với cầu hiện tại về một hàng hoá. Trước tiên, hãy nói về những tác động xảy ra khi mức giá dự tính sẽ cao hơn trong tương lai. Giả sử bạn đang xem xét mua một chiếc ô tô mới hoặc một chiếc máy vi tính mới. Nếu bạn có những thông tin mới khiến bạn tin là giá của hàng hoá này trong tương lai tăng, bạn có thể sẽ mua nó hôm nay. Vì vậy, một mức giá dự tính tương lai cao hơn sẽ tăng cầu hiện tại. Theo cách tương tự, một mức giá dự tính giảm trong tương lai sẽ làm giảm cầu hiện tại (do bạn muốn hoãn việc mua hàng với dự tính chờ đợi một mức giá thấp hơn trong tương lai).
Nếu thu nhập dự tính trong tương lai tăng, cầu của nhiều hàng hoá hiện tại có vẻ sẽ tăng. Nói cách khác, nếu thu nhập dự tính trong tương lai giảm (có thể do những tin đồn ngừng sản xuất hoặc bắt đầu suy thoái) các cá nhân có thể giảm cầu hiện tại của họ với nhiều hàng hoá để họ có thể tiết kiệm nhiều hơn hiện nay do dự tính thu nhập trong tương lai giảm.
Tác động thế giới
Khi phải tính tới thị trường thế giới, cầu một sản phẩm bao gồm cầu trong nước và cầu nước ngoài. Một yếu tố quyết định quan trọng của cầu một hàng hoá nước ngoài là tỷ giá hối đoái. Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ mà với mức tỷ giá đó đồng tiền của một quốc gia này được đổi thành đồng tiền của quốc gia khác. Ví dụ, giả sử một đồng đôla đổi lấy được 5 đồng phrăng Pháp. Trong trường hợp này, giá trị đồng đôla so với một đồng phrăng Pháp là 0,20 đôla. Lưu ý tỷ giá hối đoái giữa đồng đôla và đồng phrăng ngược với tỷ giá hối đoái giữa đồng phrăng và đồng đôla. Nếu giá trị của đồng đôla tăng so với một đồng tiền nước ngoài, giá trị của đồng tiền nước ngoài đó sẽ giảm tương đối so với đồng đôla. Đây hoàn toàn là một kết quả mang tính trực giác. Giá trị của đồng đôla tăng có nghĩa là đồng đôla có giá trị tương đối nhiều hơn so với đồng ngoại tệ. Trong trường hợp này, đồng ngoại tệ phải ít giá trị hơn đồng đôla.
Khi giá trị của đồng nội tệ tăng tương đối so với đồng ngoại tệ, hàng hoá và dịch vụ trong nước sẽ trở nên đắt hơn tại nước ngoài. Vì vậy, giá trị tỷ giá hối đoái của đồng đôla tăng làm giảm cầu hàng hoá và dịch vụ của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, cầu về hàng hoá và dịch vụ của Hoa Kỳ sẽ tăng nếu tỷ giá hối đoái của đồng đôla giảm
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #6  
Old 19-08-2009, 01:45 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default

Chương 3 Trao Đổi và Thị Trường (tiếp theo)

John Kane

Dịch viên: Nguyễn Hương Lan


Cung
Cung là mối quan hệ giữa giá một hàng hoá và lượng cung trong một giai đoạn thời gian cho trước, các yếu tố khác không đổi. Mối quan hệ cung này có thể được trình bày bằng một đường cung:

Do có "luật cầu" thì cũng có "luật cung". Luật cung cho biết:
Một mối quan hệ trực tiếp giữa giá một hàng hoá và lượng cung hàng hoá trong một giai đoạn cho trước, các yếu tố khác không đổi.
Để hiểu luật cung, nên nhớ quy luật chi phí gia tăng. Do chi phí cơ hội cận biên của việc cung cấp một hàng hoá tăng khi nhiều hàng hoá được sản xuât thêm, một mức giá cao hơn thúc đẩy người bán bán nhiều hàng hoá hoặc dịch vụ hơn nữa.
Luật cung cho thấy các đường cung sẽ là là đường xiên đi lên trên (như trong biểu đồ dưới đây)

Thay đổi về lượng cung (supply demanded) và thay đổi về cung (supply)
Như trong trường hợp cầu, cần phân biệt giữa thay đổi về cung và thay đổi về lượng cung. Một sự thay đổi giá một hàng hoá dẫn tới một sự thay đổi lượng hàng hoá được cung cấp. Một sự thay đổi về giá làm thay đổi lượng cung, như được lưu ý trong biểu đồ dưới đây.

Một sự thay đổi cung xảy ra khi đường cung dịch chuyển, như trong biểu đồ dưới đây. Lưu ý một sự dịch chuyển sang phải của đường cung cho biết cung tăng do lượng cung tại mỗi mức giá tăng khi đường cung dịch sang phải. Khi cung giảm, đường cung dịch sang trái.
Cung thị trường.
Đường cung thị trường là tổng các đường cung nằm ngang của mỗi cá nhân. Nguồn gốc của vấn đề này giống như đã minh hoạ giải thích về những đường cầu ở trên.
Các yếu tố quyết định cung
Các yếu tố có thể khiến cung dịch chuyển gồm:
* giá của tài nguyên
* công nghệ và năng suất
* dự tính của người sản xuất
* số lượng người sản xuất và
* giá của hàng hoá và dịch vụ liên quan
Giá của các nguồn tài nguyên tăng làm giảm lợi nhuận của việc sản xuất hàng hoá hoặc dịch vụ. Điều này làm giảm lượng hàng hoá mà các nhà cung cấp sẵn sàng cung ứng tại mỗi mức giá. Vì vậy, một mức giá tăng của lao động, nguyên liệu thô, dụng cụ hoặc nguồn tài nguyên khác sẽ dẫn tới dự tính cung dịch sang trái (như được minh hoạ dưới đây).

Những cải tiến và thay đổi kỹ thuật làm tăng năng suất lao động mang lại một mức chi phí sản xuất thấp hơn và mức lợi nhuận cao hơn. Cung tăng phản ứng với việc tăng lợi nhuận sản xuất (như minh hoạ dưới đây)

Giống như trong trường hợp cầu, dự tính có thể đóng vai trò quan trọng trong những yếu tố quyết định cung. Ví dụ, nếu giá dự tính tương lai của dầu lửa tăng, những người cung cấp có thể quyết định cung cấp ít hơn để họ có thể trữ dầu lửa bán vào hôm sau. Ngược lại, nếu giá dự tính tương lai của một hàng hoá giảm, mức cung hiện tại sẽ tăng để người bán có thể bán nhiều hơn vào ngày hôm nay trước khi giá giảm.
Số lượng người sản xuất tăng dẫn tới tăng (dịch sang phải) đường cung thị trường (như minh hoạ dưới đây)

Do các doanh nghiệp nói chung sản xuất (hoặc ít nhất có thể sản xuất) không chỉ một loại hàng hoá, họ phải quyết định sự cân bằng tối ưu giữa tất cả những hàng hoá và dịch vụ mà họ sản xuất. Quyết định cung một loại hàng hoá cụ thể bị tác động của không chỉ giá của hàng hoá mà còn do giá của những hàng hoá và dịch vụ khác mà doanh nghiệp có thể sản xuất. Ví dụ, giá ngô tăng là giảm cung của sản phẩm khác (lúa mì). Cũng có thể là, dù ít phổ biến hơn, giá của một hàng hoá tăng có thể tăng cung của một hàng hoá khác. Để xem xét về vấn đề này, hãy xem sản xuất của cả thịt bò và da thuộc. Thịt bò tăng giá khiến các chủ trang trại nuôi nhiều bò hơn. Do thị bò và da thuộc là sản phẩm từ con bò, tăng giá thịt bò sẽ dự tính làm tăng cung của da thuộc.
Tác động thế giới
Trong nền kinh tế thế giới đang phát triển của chúng ta, các doanh nghiệp thường nhập khẩu nguyên liệu thô (và đôi khi toàn bộ cả sản phẩm) từ nước ngoài. Chi phí của những sản phẩm nhập khẩu này sẽ biến đổi theo tỷ giá hối đoái. Khi giá trị trao đổi của đồng đôla tăng, giá trong nước của các nhân tố nhập lượng được nhập khẩu sẽ giảm và cung trong nước của các sản phẩm hàng hoá cuối cùng sẽ tăng. Giá trao đổi của đồng đôla giảm sẽ tăng giá các yếu tố nhập lượng được nhập khẩu và giảm cung sản phẩm trong nước được sản xuất bằng các yếu tố nhập lượng đó.
Cân bằng
Hãy kết hợp đường cầu thị trường và đường cung thị trường trên cùng một biểu đồ:

Ta có thể thấy là đường cầu thị trường và đường cung thị trường giao nhau tại điểm mà ở đó mức giá là 3 đôla và số lượng là 60. Sự kết hợp giữa giá và số lượng này biểu thị điểm cân bằng do tại đó số lượng cầu hàng hoá tương đương số lượng cung của hàng hoá. Tại mức giá này, mỗi người mua có thể mua tất cả những gì mà anh ta hoặc cô ta mong muốn và mỗi doanh nghiệp có thể bấn tất cả những gì mà doanh nghiệp muốn bán. Một khi đạt được mức giá này, không có lý do gì để làm tăng hoặc giảm giá (chừng nào đường cầu và đường cung dịch chuyển).

Nếu mức giá ở trên điểm cân bằng, sẽ xuất hiện sự thặng dư (do số lượng cung vượt quá số lượng cầu). Tình huống này được miêu tả trong biểu đồ dưới đây. Sự thặng dư nảy sinh sẽ khiến các doanh nghiệp phải hạ giá cho tới khi sự thặng dư biến mất (điều này xảy ra khi mức giá ở tại điểm cân bằng là 3 đôla).

Nếu mức giá ở dưới mức cân bằng, xuất hiện sự thâm hụt (do số lượng cầu vượt quá số lượng cung). Khả năng này được minh hoạ trong biểu đồ dưới đây. Khi xuất hiện sự thâm hụt, nhà sản xuất sẽ tăng giá. Mức giá sẽ tiếp tục tăng cho tới khi sự thâm hụt biến mất khi mức giá đạt mức giá tại điểm cân bằng là 3 đôla.

Dịch chuyển cầu và cung
Hãy xem xét điều gì sẽ xảy ra khi cầu hoặc cung thay đổi. Trước tiên, hãy xem xét tác động của việc cầu tăng. Như biểu đồ dưới đây cho thấy, cầu tăng làm tăng mức cân bằng ở cả giá và số lượng.

Cầu giảm sẽ làm giảm mức cân bằng ở cả giá và số lượng (như được minh hoạ dưới đây)

Cung tăng làm mức cân bằng về số lượng cao hơn và mức cân bằng về giá cả thấp hơn

Mức cân bằng về số lượng sẽ giảm và mức cân bằng về giá cả sẽ tăng nếu cung giảm (như được minh hoạ ở dưới)

Giá trần và giá sàn
Giá trần (price ceiling) là mức giá cao nhất được quy định theo luật. Mục đích của giá trần là giữ mức giá một hàng hoá dưới mức giá cân bằng trên thị trường. Kiểm soát giá thuê nhà và điều tiết giá xăng dầu trong thời chiến và trong cuộc khủng hoảng năng lượng những năm 1970 là ví dụ về mức giá trần. Như biểu đồ dưới minh hoạ, một mức giá trần có tác dụng mang lại sự khan hiếm về một loại hàng hoá do lượng cầu vượt quá lượng cung khi mức giá của hàng hoá đó được giữ dưới mức giá cân bằng. Điều này giải thích tại sao việc kiểm soát giá cho thuê nhà và điều tiết giá xăng dầu đã dẫn tới sự khan hiếm những loại hàng hoá này.

Giá sàn (price floor) là mức giá thấp nhất được quy định theo luật. Mục đích của giá sàn là giữ mức giá của một hàng hoá trên mức giá cân bằng trên thị thường. Hỗ trợ giá nông sản và quy định về mức lương tối thiểu là ví dụ về giá sàn. Như biểu đồ dưới minh hoạ, một mức giá sàn có tác dụng mang lại một sự thặng dư về hàng hoá đó do lượng cung vượt quá lượng cầu khi mức giá của hàng hoá thấp hơn mức giá cân bằng.
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #7  
Old 19-08-2009, 01:47 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default

Chương 4: Điều Tiết Thị Trường
John Kane
Dịch viên: Nguyễn Hương Lan


Trong chương này, chúng ta sẽ xem xét hoạt động của thị trường một cách cẩn thận hơn. Trước tiên, giả sử không có rào cản nào với hoạt động hiệu quả của thị trường. Chúng ta sẽ xem xem điều gì xảy ra khi thị trường hoạt động ít hiệu quả hơn trong Chương 5.
Điều tiết thị trường (market coordination)
Sản xuất trong các nền kinh tế hiện đại là một hoạt động cực kỳ phức tạp. Hãy xem chiếc máy vi tính bạn hiện đang sử dụng. Nó gồm những bộ phận và nguyên liệu thô mà có lẽ được sản xuất tại hàng nghìn doanh nghiệp ở hàng chục nước. Bằng cách này hay bằng cách khác, kính, nhựa, kim loại, hợp chất silicon và những nguyên liệu thô khác được phối hợp trong màn hình, vi mạch máy vi tính, bản mạch in chính và những bộ phận khác hình thành nên chiếc máy này. Rất thú vị khi lưu ý là chiếc máy tính bạn đang sử dụng chứa đựng năng lực tính toán lớn hơn rất nhiều lần so với những chiếc máy tính lớn của 20 năm trước hoặc lâu hơn. Tất cả những nguyên liệu thô này được chuyển thành chiếc máy tính này như thế nào? Điều này xảy ra thông qua các quy trình thị trường. Nhưng hầu hết tất cả các nền kinh tế nguyên thuỷ đều dựa vào thị trường để điều tiết các quyết định sản xuất (vâng, điều này thậm chí đúng với cả Liên bang Xô Viết cũ - với dự tính 50% hoặc hơn 50% tất cả xuất lượng được bán trên thị trường chợ đen không chính thức).
Thị trường và "ba câu hỏi cơ bản"
Tất cả các nền kinh tế, cho dù hình thức tổ chức của chúng thế nào đi nữa, đều phải giải quyết những điều được biết với các tên "ba câu hỏi cơ bản"

• Cái gì?
• Như thế nào?
• Cho ai?

Hãy xem xét từng câu hỏi này.
Cái gì?
Câu hỏi đầu tiên có thể được diễn đạt lại là "Loại hàng hoá và dịch vụ gì sẽ được sản xuất?" Trong một nền kinh tế thị trường, sự tương tác giữa những sự tư lợi của người mua và người bán quyết định loại hàng hoá và dịch vụ được sản xuất. Adam Sminh, tác giả cuốn The Weath of Nations (Của cải của các dân tộc), cho rằng sự cạnh tranh giữa sự tư lợi của những người sản xuất mang lại kết quả có ích cho toàn bộ xã hội. Hai đoạn trích trong sách của Smith sẽ giúp minh hoạ cho lập luận này:

Những gì chúng ta trông đợi vào bữa tối không xuất phát từ lòng nhân từ của người bán thịt, người ủ rượu bia, hoặc người làm bánh mà nó xuất phát từ sự quan tâm của họ tới lợi ích riêng của họ. (Cuốn 1, Chương 1).
[Một nhà sản xuất]… bằng việc quản lý công việc làm ăn theo cách làm sao để sản xuất ra giá trị lớn nhất, anh ta chỉ có ý định vì lợi ích của bản thân anh ta, và anh ta có quyết định này, giống như trong nhiều quyết định khác, được hướng dẫn bởi bàn tay vô hình nhằm thúc đẩy một mục đích không phải là một phần trong ý định của anh ta. Mục đích này không phải luôn có hại cho xã hội nếu chỉ vì nó không phải là một phần của lợi ích xã hội. Bằng việc theo đuổi lợi ích của bản thân mình, anh ta thường thúc đẩy lợi ích của xã hội một cách có hiệu quả hơn so với nếu khi anh ta thực sự có ý định thúc đẩy nó. Tôi chưa bao giờ biết nhiều về hàng hoá được sản xuất bởi những người ưa thích kinh doanh hàng hoá công cộng. NÓ là một sự giả vờ, không phổ biến trong số các thương nhân, và rất ít lời có thể khuyên can họ không làm như vậy (Cuốn IV, Chương II).

Lập luận này cho thấy sự cạnh tranh giữa những nhà sản xuất tư lợi thúc đẩy họ sản xuất hàng hoá làm hài lòng sự mong muốn của người tiêu dùng. Điều này dẫn tới tình trạng quyền tối cao của người tiêu dùng (consumer sovereignty) trong đó rút cục người tiêu dùng quyết định loại hàng hoá và dịch vụ sẽ được sản xuất. Một số nhà kinh tế, như John Kenneth Galbraith, đặt câu hỏi về lập luận này và cho rằng hoạt động quảng cáo của các tập đoàn lớn có thể ảnh hưởng đáng kể lên cầu của người tiêu dùng. Mặc dù vậy hầu hết các nhà kinh tế đều cho rằng trong khi các phương pháp quảng cáo có thể ảnh hưởng với cầu của người tiêu dùng về ngắn hạn, rút cục người tiêu dùng vẫn quyết định họ sẽ mua hàng hoá và dịch vụ nào. Những chiến dịch quảng cáo có hiệu quả có thể dẫn tới hiện tượng như chấn động thị trường, gây ấn tượng, nhưng những mốt nhất thời này nói chung tồn tại tương đối ngắn.
Nếu vì bất kỳ một lý do gì, người tiêu dùng muốn mua nhiều một hàng hoá hơn, điều này làm tăng cầu. Về ngắn hạn, sự tăng cầu này làm tăng giá, tăng sản lượng và một mức lợi nhuận cao hơn cho các doanh nghiệp trong ngành sản xuất này. Tuy nhiên để hưởng ứng với những lợi nhuận này, các doanh nghiệp mới sẽ tham giá thị trường về dài hạn, làm tăng cung của thị trường. Lượng cung tăng này sẽ đẩy giá cả trở lại vị trí cũ trong khi tiếp tục tăng số lượng bán. Lợi nhuận ngắn hạn do tăng cầu dần dần biến mất khi giá giảm xuống. Vì vậy, phản ứng về dài hạn với mức cầu tăng là tăng số lượng hàng được sản xuất. (Chú ý xem điều này nhất quán với khái niệm quyền tối cao của người tiêu dùng như thế nào)
Như thế nào?
Câu hỏi cơ bản thứ hai có thể được diễn đạt hoàn toàn như "Xuất lượng được sản xuất như thế nào?" Câu hỏi này liên quan tới quyết định sử dụng nguồn tài nguyên nào để làm ra sản phẩm. Trong một nền kinh tế thị trường, những nhà sản xuất tối đa hoá lợi nhuận sẽ lựa chọn những nguồn tài nguyên có mức chi phi thấp nhất có thể (giữ số lượng và chất lượng hàng hoá không đổi). Những công nghệ sản xuất mới sẽ được sử dụng nếu chúng làm giảm chi phí sản xuất. Người bán các nguồn tài nguyên sẽ cung cấp chúng cho các hoạt động trong đó những nguồn tài nguyên nàyđược sử dụng có giá trị cao nhất. Lại một lần nữa, "bàn tay vô hình của thị trường" của Smith điều khiển khiến các nguồn tài nguyên được sử dụng có giá trị nhất.
Cho ai?
Câu hỏi cơ bản thứ ba là giải quyết vấn đề "Ai nhận cái gì?" Trong một nền kinh tế thị trường, đây là vấn đề được quyết định bởi sự tương tác giữa người bán và người mua trên thị trường sản phẩm và nguyên liệu. Sự phân phối thu nhập cuối cùng được quyết định bởi tiền lương, lãi suất thanh toán, tiền thuê và lợi nhuận vốn được quyết định trên thị trường tài nguyên. Cùng với giá trị của đất đai, lao động, vốn và khả năng làm doanh nghiệp cao hơn giúp nhận được thu nhập cao hơn. Với sự phân phối thu nhập này, các cá nhân tự ra quyết định về số lượng mỗi loại hàng hoá họ mua trên thị trường sản phẩm.
Ba câu hỏi cơ bản và chính phủ
Tất nhiên, trong bất kỳ nền kinh tế thế giới hiện thực nào, các thị trường không đưa ra tất cả các quyết định này. Trong tất cả các xã hội, chính phủ sẽ tác động lên cái gì sẽ được sản xuất, sản phẩm được sản xuất như thế nào và ai nhận được sản phẩm đó. Chi tiêu của chính phủ, các nguyên tắc an toàn và y tế, quy định mức lương tối thiểu, luật cấm lao động trẻ em, quy định về môi trường, hệ thống thuế và các chương trình phúc lợi, tất cả đều có tác động đáng kể lên câu trả lời của bất kỳ một xã hội nào với ba câu hỏi này. Chúng ta sẽ xem xét các chủ đề này trong chương kế tiếp. Bây giờ, chúng ta sẽ tập trung vào một nền kinh tế thị trường riêng lẻ. Trong nền kinh tế thị truờng riêng lẻ này, có ba đối tượng tham gia khu vực tư nhân: hộ gia đình, doanh nghiệp và yếu tố nước ngoài.
Hộ gia đình
Theo định nghĩa của Cơ quan điều tra dân số, một hộ gia đình bao gồm một hoặc hơn một cá nhân đang sống trong cùng một nhà.
Các loại xí nghiệp
Có ba loại xí nghiệp:
• sở hữu cá nhân (sole proprietorship)
• chung vốn (partnership)
• công ty liên doanh (corporation)
Sở hữu cá nhân là một xí nghiệp chỉ có một người sở hữu. Lợi thế chính của hình thức sở hữu này là mang lại cho người chủ quyền tự quyết (khả năng tự làm chủ của anh ta hoặc cô ta). Mặc dù vậy có vài bất lợi. Do tỷ lệ thất bại cao của các xí nghiệp sở hữu các nhân mới thành lập, rất khó thu được vốn để thu được tư bản vật chất. Người chủ sở hữu cũng phải đối mặt với trách nhiệm pháp lý vô hạn. Điều này có nghĩa là của cải cá nhân bị rủi ro nếu kinh doanh bị thất bại hoặc bị kiện cáo. Trong khi sở hữu cá nhân là hình thức phổ biến nhất của các xí nghiệp, hầu hết các xí nghiệp đều rất nhỏ. Sở hữu cá nhân chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng doanh số bán hàng của nền kinh tế Hoa Kỳ.
Chung vốn là những xí nghiệp có hai hoặc hơn hai cá nhân cùng chung sở hữu. Hình thức tổ chức kinh doanh này mang lại lợi thế hơn so với sở hữu cá nhân bằng cách cho phép những người chủ sở hữu góp chung vốn, kỹ năng và tài nguyên. Chi phí của góp chung các nguồn tài nguyên làm biến mất quyền tự quyết của mỗi người chủ sở hữu. Như trong trường hợp sở hữu cá nhân, hình thức chungvốn cũng chịu trách nhiệm pháp lý vô hạn.
Một liên doanh là một xí nghiệp tồn tại với tư cách một thực thể pháp lý được tạo thành từ các chủ sở hữu. Công ty liên doanh có thể ký kết hợp đồng, sở hữu tài sản, vay tiền giống như một cá nhân vậy. Các cổ đông của công ty liên doanh sở hữu công ty. Tuy nhiên, nếu công ty tuyên bố phá sản, chỉ những tài sản của công ty mới gặp rủi ro. Các tài sản cá nhân của chủ sở hữu không gặp rủi ro (họ chỉ mất những tài sản có dưới dạng hình thức cổ phiếu). Điều này cho phép người chủ sở hữu chỉ có "trách nhiệm pháp lý hữu hạn". Đổi lại lợi thế này là việc thu nhập của công ty liên doanh bị đánh thuế kép. Bất kỳ lợi nhuận nào mà công ty nhận được bị đánh thuế thu nhập trước khi được phân phối theo cổ tức của các cổ đông. Các cổ tức mà các cổ đông nhận được lại bị đánh thuế một lần nữa về thu nhập cá nhân của người chủ sở hữu.
Như trong sách của bạn, hầu hết các sản phẩm của Hoa Kỳ được sản xuất tại các xí nghiệp tương đối lớn. Các công ty liên doanh chiếm tỉ lệ sản xuấtlớn nhất trong số các sản phẩm được sản xuất này.
Công ty đa quốc gia ngày càng trở nên quan trọng trong vài thập kỷ qua. Các công ty đa quốc gia là các công ty mà sở hữu và hoạt động sản xuất ở nhiều hơn một quốc gia.
Thương mại quốc tế
Trong thập kỷ qua, lưu lượng thương mại quốc tế tăng liên tục. Đóng góp của khu vực quốc tế với nền kinh tế nằm trong cả xuất khẩu và nhập khẩu. Khi xuất khẩu của Hoa Kỳ vượt quá nhập khẩu, thặngdư thương mại xuất hiện; thâm hụt thương mại xảy ra khi nhập khẩu vượt quá xuất khẩu.
Luồng lưu thông hàng hoá (circular flow)
Biểu đồ Luồng lưu thông hàng hoádưới đây minh hoạ cho dòng hàng hoá, dịch vụ và tài nguyên luân chuyển giữa hộ gia đình và xí nghiệp.Như biểu đồ này minh hoạ, các xí nghiệp cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho các hộ gia đnh trong khi các hộ gia đình cung cấp cho các xí nghiệp các yếu tố sản xuất kinh tế (đất đai, lao động, tư bản và khả năng lãnh đạo).

Luồng tiền tệ cùng với luồng hàng hoá, dịch vụ và tài nguyên được thêm vào biểu đồ dưới đây. Như biểu đồ minh hoạ, các hộ gia đình sử dụng thu nhập mà họ nhận được qua việc cung cấp các yếu tố sản xuất để trả tiền cho các hàng hoá và dịch vụ. Mối tương quan giữa thị trường sản phẩm và thị trường các yếu tố sản xuất được biểu hiện rõ ràng trong biểu đồ này. Các hộ gia đình có thể mua được hàng hoá và dịch vụ do kết quả của việc họ nhận được thu nhập từ các xí nghiệp. Tương tự các xí nghiệp có thể trả lương, lãi suất, tiền thuê và lợi nhuận như là kết quả của doanh thu mà họ nhận được từ việc bán hàng hoá và dịch vụ cho các hộ gia đình.

Dẫu vậy biểu đồ này vẫn là một sự quá đơn giản hoá. Không phải tất cả thu nhập của hộ gia đình được sử dụng vào mua hàng hoá và dịch vụ; một lượng thu nhập được dành để tiết kiệm. Phần tiết kiệm này cho thấy một sự rò rỉ chi tiêu trong vòng lưu chuyển trên. Thật may là đầu tư mang lại một "mũi tiêm" bổ sung chi tiêu đối lại với sự rò rỉ này. Như biểu đồ trên cho thấy, vai trò tài chính trung gian mang lại người vay tiền và người cho vay. Điều này cho phép tiết kiệm của hộ gia đình trở thành một nguồn tài chính sử dụng cho đầu tư của các xí nghiệp.

Biểu đồ trên không tính tới thương mại quốc tế. Nhập khẩu là dòng hàng hoá và dịch vụ cộng thêm vào nền kinh tế nội địa trong khi xuất khẩu là dòng hàng hoá và dịch vụ chảy ra ngoài. Mức xuất khẩu ròng bằng xuất khẩu trừ nhập khẩu. Nếu xuất khẩu ròng là dương, ta có luồng hàng hoá và dịch vụ ròng chảy ra ngoài. Nếu mức xuất khẩu ròng là âm kết quả là ta có một luồng hàng hoá và dịch vụ ròng chảy vào trong. Chi trả cho xuất khẩu ròng là phần bổ sung thực cho vòng luân chuyển trên khi xuất khẩu ròng là dương nhưng sẽ là rò rỉ thực khi xuất khẩu ròng là âm.
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #8  
Old 19-08-2009, 01:49 AM
fantasymc's Avatar
fantasymc fantasymc is offline
Cựu Mod diễn đàn
 
Tham gia ngày: 22-04-2009
Đến từ: Hà Nội
Bài gởi: 1,596
Thanks: 380
Thanked 1,842 Times in 849 Posts
fantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấpfantasymc Tân Thủ Cao Cấp
Default

Chương 5: Chính phủ tham gia vào luồng lưu thông hàng hoá và dịch vụ

John Kane

Dịch viên: Nguyễn Hương Lan


Trọng tâm của chương này là bàn về vai trò của chính phủ trong nền kinh tế. Thị trường không phải luôn cư xử có hiệu quả như đã bàn tới trong Chương 4. Khi thị trường có kết quả không hiệu quả về kinh tế, có thể* chính phủ sẽ can thiệp làm thay đổi thất bại của thị trường.
Chính phủ tham gia vào luồng lưu thông hàng hoá và dịch vụ
Sách của bạn có một biểu đồ chi tiết về luồng lưu chuyển hàng hoá và dịch vụ (trang 111) đã thêm chính phủ vào luồng lưu thông của khu vực tư nhân, luồng lưu thông của khu vực tư nhân này đã được bàn tới ở trên. Biểu đồ này quá phức tạp để có thể vẽ ra ở đây, vì vậy có thể sẽ hữu ích hơn nếu liên hệ biểu đồ này bằng chữ. Như biểu đồ này cho thấy, chính phủ thu thuế của cả hộ gia đình và các xí nghiệp và đổi lại cung cấp dịch vụ của chính phủ.
Để sản xuất ra dịch vụ của mình, chính phủ mua các yếu tố sản xuất từ hộ gia đình và mua hàng hoá và dịch vụ từ các xí nghiệp. Đổi lại, chính phủ thanh toán các yếu tố sản xuất cho hộ gia đình và thanh toán hàng hoá dịch vụ chính phủ mua của các xí nghiệp.
Về vấn đề bơm thêm vào và sự rò rỉ như được thảo luận trước đó, thuế là sự rò rỉ khỏi luồng lưu thông thu nhập trong khi chi tiêu của chính phủ là một sự bơm thêm sức mua.
Hiệu quả kinh tế và kỹ thuật
Hiệu quả kỹ thuật (technical efficiency) xuất hiện khi nền kinh tế hoạt động trên đường giới hạn khả năng sản xuất (production possibility curve ~ PPC). Trong trường hợp này, không có các nguồn tài nguyên không được sử dụng hoặc chưa được sử dụng hết mức. Hiệu quả kinh tế (economic efficiency) là một khái niệm nói chung cho biết khi có bất kỳ sự thay đổi nào đem lại lợi ích cho người này thì sẽ làm thiệt hại cho người khác. Lưu ý là hiệu quả kỹ thuật là điều kiện cần thiết cho hiệu quả kinh tế do một sự dịch chuyển đường giới hạn khả năng sản xuất sẽ mang lại lợi ích cho một hoặc hơn một cá nhân.
(TQ hiệu đính: khi nền kinh tế hoạt động hiệu quả kỹ thuật, chỉ đơn giản nó hoạt động trong khả năng sản xuất của nó. Khi nền kinh tế hoạt động hiệu quả kinh tế, không thể và không nên thay đổi cách sản xuất, vì khi thay đổi cách sản xuất trong nền kinh tế hoạt động hữu hiệu, lợi cho 1 người này thì sẽ thiệt hại cho 1 người khác).
Khi không có sự không hoàn hảo (một vài loại thị trường không hoàn hảo sẽ được thảo luận dưới đây), thị trường mang lại kết quả một tình trạng kinh tế hiệu quả. Điều này xảy ra do thương mại tự nguyện trong một nền kinh tế thị trường luôn mang lại lợi ích cho các bên tham gia giao dịch (chừng nào các bên có thông tin hoàn hảo về chất lượng hàng hoá được trao đổi). Một người bán chỉ sẵn sàng bán hàng nếu anh ta hoặc cô ta nhận được lợi ích từ việc chi trả tiền tệ nhiều hơn tiếp tục sở hữu hàng hoá được bán. Một người mua chỉ sẵn sàng mua hàng hoá nếu anh ta hoặc cô ta thích mặt hàng này hơn những vật lựa chọn thay thế có thể dùng để trao đổi bằng chi trả tiền tệ. Thương mại sẽ diễn ra trong nền kinh tế thị trường cho tới khi mọi lợi ích tiềm năng từ thương mại mất hết và hiệu quả kinh tế xảy ra.
Tuy nhiên, tất nhiên điều này chỉ xảy ra khi không có sự không hoàn hảo can thiệp vào hoạt động của thị trường "lý tưởng" này. Có một vài nguyên nhân khiến thị trường không đạt được hiệu quả kinh tế. Sự thất bại của thị trường xảy ra do các nguyên nhân:

* thông tin không hoàn hảo
* yếu tố ngoại sinh
* hàng hoá công
* thiếu quyền sở hữu
* độc quyền
* mất ổn định kinh tế vĩ mô

Thông tin không hoàn hảo (Imperfect Information)
Tác động của thông tin không hoàn hảo đối với hiệu quả kinh tế sẽ được làm tương đối rõ. Người mua hoặc người bán có thể không có lợi từ thương mại tự nguyện nếu họ không biết chất lượng sản phẩm được mua hoặc được bán. Tôi thấy nếu vậy ít nhất họ sẽ ra một quyết định trao đổi khiến họ phải hối tiếc sau đó. Chính phủ có thể sửa chữa kiểu thất bại này của thị trường bằng việc:

* yêu cầu sản phẩm phải dán nhãn danh mục thành phần
* chịu trách nhiệm dán mác cảnh báo với sản phẩm có thể gây nguy hiểm,
* yêu cầu bảo hộ cho một số sản phẩm (vì dụ như "luật lemon" với việc sử dụng ô tô)
* cấm khẳng định không trung thực và yêu cầu "trung thực trong quảng cáo"
* cấp giấy phép cho người lao động trong một số nghề nghiệp,
* bằng việc cung cấp thông tin công cộng về sản phẩm

Yếu tố ngoại sinh (Externalities)
Yếu tố ngoại sinh là những tác động phụ của hoạt động sản xuất hoặc tiêu dùng tác động lên các bên không trực tiếp tham gia vào giao dịch. Ngoại ứng dương (positive externalities) xuất hiện khi các bên không tham gia vào giao dịch có lợi từ giao dịch. Ngoại ứng âm xuất (negative externalities) hiện khi bên thứ ba bị thiệt hại. Nếu ai đó sơn nhà ở của họ, xúc tuyết khỏi đường đi đằng trước nhà ở, nhận được vắc-xin cho các căn bệnh truyền nhiễm, hoặc dời ô tô phế thải ra khỏi bãi cỏ của họ, ngoại ứng dương xuất hiện. Ngoại ứng âm xảy ra do kết quả của ô nhiễm, nhạc ầm ĩ từ nhà hàng xóm (giả sử bạn không thích sự lựa chọn hoặc thời gian thưởng thức nhạc của họ), khói thuốc xì gà hoặc thuốc lá, hoặc tham gia vào những hoạt động gây thiệt hại cho người khác.
Khi ngoại ứng dương xuất hiện, những ai tham gia giao dịch sẽ không được tính lợi ích xã hội bên ngoài từ kết quả hoạt động của họ. Kết quả là, hàng hoá hoặc hoạt động tạo ra ngoại ứng dương được sản xuất ít hơn trong một nền kinh tế thị trường. Chính phủ có thể sửa chữa thất bại này bằng việc trợ cấp cho hoạt động đó hoặc ban hành những quy định hoặc trách nhiệm yêu cầu có mức hoạt động cao hơn. Ví dụ, chính phủ vừa trợ cấp giáo dục vừa quy định trách nhiệm tới trường của mỗi cá nhân ít nhất tới độ tuổi 16. Chính phủ vừa trợ cấp vắc-xin vừa quy định trách nhiệm tất cả các trẻ em trong độ tuổi tới trường được tiêm vắc xin trước khi được phép đi học.
Nói cách khác, ngoại ứng âm mang lại kết quả chi phí xã hội không được tính tới bởi những người tham gia hoạt động gây ngoại ứng âm. Trong trường hợp này, thị trường sẽ sản xuất nhiều hàng hoá hoặc hoạt động gây ngoại ứng âm hơn. Chính phủ có thể cố sửa chữa ngoại ứng âm này bằng cách đánh thuế hoạt động hoặc bằng ban hành các nguyên tắc nhằm làm giảm mức độ hoạt động. Ví dụ chính phủ đặt giới hạn về mức độ ô nhiễm của nhiều hoá chất và hỗn hợp bị thải ra trong không khí và nước. Chính phủ cũng đánh thuế xì gà và áp đặt hạn chế với những khu vực được phép hút thuốc.
Sử dụng thuế hoặc trợ cấp nhằm sửa chữa ngoại ứng được gọi là "nội hoá yếu tố ngoại sinh" do nó liên quan tới việc làm biến đổi giá của hàng hoá phản ánh chi phí bên ngoài hoặc lợi ích của hoạt động.
Hàng hoá công cộng (Public Goods)
Hàng hoá công cộng là hàng hoá không có tính cạnh tranh trong tiêu dùng. Điều này có nghĩa là tiêu dùng của một người không phải giảm số lượng hoặc chất lượng của hàng hoá đã có sẵn cho những người tiêu dùng khác. Ví dụ hàng hoá công cộng bao gồm phòng thủ quốc gia và tín hiệu ti-vi và đài radio được truyền đi trong không khí. Một số hàng hoá công cộng có mức sử dụng tắc nghẽn do lợi ích bị giảm khi số lượng người tiêu dùng hàng hoá tăng lên. Công viên thành phố, đường cao tốc, cảnh sát và cứu hoả, và những hàng hoá và dịch vụ tương tự khác là những gì phù hợp với định nghĩa này.
(TQ hiệu đính: theo định nghĩa khó nhất về hàng hóa công cộng trong môn Sự Chọn Lựa Công Cộng (Public Choice) hay Kinh Tế Công (Public Economics), hàng hóa công cộng là hàng hóa mà tại giá cả bằng zero (p=0), cung nhiều hơn cầu. Theo định nghĩa này, chỉ có khí oxygen trong không trung là hàng hóa công cộng. Còn các hàng hóa tương tự như phòng thủ quốc gia, công viên, đường cao tốc, v.v... là hàng hóa sản xuất công cộng (publicly provided goods). Lý do, công dân của mỗi nước đã trả tiền cho những dịch vụ này qua thuế hay sự lạm phát do in tiền để chi trả trong việc phòng thủ quốc gia, công viên, đường cao tốc, v.v...)
Vấn đề với hàng hoá công cộng là không cá nhân nào có động lực để chi trả cho hàng hoá công cộng. Do nó không có hiệu quả và luôn không khả thi, để ngăn chặn mọi người không tiêu dùng một hàng hoá công cộng, mọi người có thể tiếp tục sử dụng nó thậm chí cho dù họ không trả tiền. Trong một tình huống như vậy, mỗi người có động cơ trở thành "người hưởng thụ miễn phí" (free rider) và để những người khác trả tiền cho hàng hoá công cộng. Tất nhiên vấn đề là hàng hoá sẽ vừa không được sản xuất đủ hoặc vừa không được sản xuất tí nào nếu quyết định cung cấp hàng hoá do thị trường quyết định
Chính phủ cố sửa chữa thất bại này của thị trường bằng việc cung cấp hoặc trợ cấp cho việc sản xuất hàng hoá công cộng.
Thiếu quyền sở hữu (The absense of property rights)
Một vấn đề nảy sinh khi không ai có quyền sở hữu tư nhân với một hàng hoá. Vấn đề này nảy sinh trường hợp những nguồn tài nguyên sở hữu chung trong đó không cá nhân nào có quyền sở hữu tư nhân. Khi mọi người cùng sở hữu một số nguồn tài nguyên, mỗi cá nhân nhận được tất cả lợi ích từ việc sử dụng chúng, nhưng chi phí cũng được chia xẻ cho tất cả mọi người. Ví dụ, hãy xem xét trường hợp về cá voi, trâu, nghề cá và những nguồn tài nguyên tương tự. Trong mỗi trường hợp, người đánh bắt cá voi, người săn bắt hoặc ngư dân nhận được quyền sở hữu chỉ sau khi đánh bắt và giết các con vật. Mỗi người sẽ nhận được toàn bộ lợi ích từ hoạt động của họ, nhưng mọi người lại phải chia xẻ chi phí về nguồn cung cấp sinh sản bị giảm. Nếu bạn là một ngư dân dang đánh bắt tại ngư trường bị nguy hiểm, bạn không có động lực giảm mùa thu hoạch cá của bản thân vì bạn biết nếu bạn không bắt thêm cá, một số người khác có thể sẽ bắt thêm. Trong mỗi tình huống như vậy, nguồn tài nguyên bị sử dụng quá mức. (Ví dụ của Việt Nam, đánh cá trên sông Tiền Giang, Hậu Giang và sông Hồng).
Chính phủ giải quyết vấn đề này bằng cách áp đặt hạn chế tiêu dụng hoặc bằng cách ban hành quyền sở hữu khi có thể. Khi da cá sấu là một nguồn tài sản chung tại Hoa Kỳ, cá sấu bị săn cho tới khi bị đe doạ tuyệt chủng. Ban hành luật "trang trại cá sấu" trong đó cá sấu được cá nhân sở hữu đã loại trừ nguy cơ tuyệt chủng do bản thân các chủ trang trại cá sấu có động cơ duy trì nguồn cung cấp sinh sản cho các vụ thu hoạch hàng năm liên tục.
"Vấn đề của chung" (the problems of the commons) này (như được biết tới là "Cha chung không ai khóc") giải thích tại sao các công viên công cộng và đường cao tốc thường ít khi hiện hữu sau lưng 1 căn nhà của cá nhân; tại sao phòng tắm và buồng chung trong các khu nhà tập thể lại bừa bãi hơn các phòng tắm trong các ngôi nhà và căn hộ tư nhân; tại sao nhiều loại động vật bị săn cho tới khi bị tuyệt chủng hoặc bị đe doạ tuyệt chủng
Độc quyền (Monopoly)
"Bàn tay vô hình của thị trường" theo Adam Smith hoạt động như kết quả của việc cạnh tranh giữa những người bán tư lợi. Khi xuất hiện độc quyền, giá cả có khuynh hướng cao hơn và sản lượng thấp hơn so với trong hoàn cảnh thị trường cạnh tranh. Chính phủ có thể đối phó với vấn đề này thông qua cưỡng chế chống độc quyền, bằng việc điều chỉnh độc quyền hoặc bằng việc sản xuất hàng hoá hoặc dịch vụ công cộng
Bất ổn kinh tế vĩ mô (Macroeconomic Instability)
Vòng quay kinh doanh (business cycles) mang lại những giai đoạn suy thoái theo chu kỳ, trong đó tỷ lệ thất nghiệp tăng. Kết quả này trong một tình trạng kinh tế thiếu hiệu quả trong đó chính quyền có thể cố sửa chữa bằng thực hiện những chính sách nhằm cải thiện vòng quay kinh doanh. (Đây là một chủ đề sẽ được đề cập chi tiết hơn nhiều trong một khoá học giới thiệu kinh tế vĩ mô).
Lý thuyết về sự lựa chọn công cộng của chính phủ (Public Choice Theory)
Lý thuyết sự lựa chọn công cộng của chính phủ cho biết chính sách của chính phủ được hoạch định bởi mỗi cá nhân tư lợi, những người sẽ làm việc vì lợi ích của bản thân thay vì "lợi ích công cộng". Những người ủng hộ lý thuyết sự lựa chọn công cộng cho rằng những nhóm lợi ích đặc biệt sẽ tham gia vào "hành vi tìm kiếm địa tô" (rent seeking) nhằm gia tăng của cải cho họ trước sự chi tiêu của toàn thể xã hội. Những khoản chi tiêu về vận động hành lang, và đóng góp chính trị, vân vân không mang lại kết quả làm tăng xuất lượng và có thể dẫn tới sự thiếu hiệu quả kinh tế nếu những người vận động hành lang thành công trong việc phân phối lại thu nhập cho những nhóm mà họ đại diện.
Chính sách kinh tế vi mô và vĩ mô
Chính phủ can dự vào cả chính sách kinh tế vĩ mô và vi mô.
Chính sách kinh tế vi mô liên quan tới những chính sách được thiết lập nhằm sửa chữa những thông tin không hoàn hảo, yếu tố ngoại sinh, hàng hoá công cộng, thiếu quyền sở hữu và độc quyền.
Chính sách kinh tế vĩ mô là chính sách được thiết lập nhằm thúc đẩy sự ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy kinh tế tăng trưởng. Chính sách kinh tế vĩ mô liên quan tới việc sử dụng chính sách tài khoá (fiscal policy) và tiền tệ (monetary policy). Chính sách tài khoá liên quan tới việc thay đổi chi tiêu của chính phủ, thuế và thanh toán chuyển nhượng. (Thanh toán chuyển nhượng là những thanh toán được trả cho các cá nhân mà không nhận lại bằng hàng hoá và dịch vụ nào. Danh mục chi tiêu này bao gồm trợ cấp thất nghiệp, chi trả an sinh xã hội, và chi tiêu phúc lợi). Chính sách tiền tệ liên quan tới việc sử dụng những thay đổi về lượng cung tiền để tác động lên mức hoạt động kinh tế.
Một sự thặng dư ngân sách xuất hiện nếu doanh thu từ thuế vượt quá tổng chi tiêu của chính phủ và thanh toán chuyển nhượng. Nếu tổng thanh toán chuyển nhượng và chi tiêu của chính phủ vượt quá doanh thu từ thuế sẽ xuất hiện sự thâm hụt ngân sách.
Kế hoạch tập trung (Central Planning)
Một hình thức tổ chức kinh tế khác thay thế là nền kinh tế kế hoạch tập trung. Trong nền kinh tế kế hoạch tập trung, những vấn đề cơ bản sản xuất cái gì, xuất lượng được sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai do hội đồng kế hoạch tập trung trả lời (về lý thuyết). Với sự sụp đổ của Liên Bang Xô-Viết và cải cách thị trường ở Trung Quốc, hiện nay chỉ còn một vài nền kinh tế cam kết giữ hình thức kế hoạch tập trung.
TQ hiệu đính:
1. Khi Liên Bang Xô-Viết chưa sụp đổ, trên lý thuyết, Nga có nền kinh tế tập trung. Nhưng những tài liệu nghiên cứu gần đây, trên 50% hoạt động kinh tế của Liên Bang Xô-Viết vẫn là kinh tế thị trường qua chợ đen.
2. Nói chi xa, các bạn có thể liệt kê các khoảng chi tiêu của gia đình mình trong thời gian 1979-1986, và xem coi chính phủ VN cung cấp bao nhiêu phần trăm. Phần còn lại, cha mẹ của các bạn mua bán và trao đổi từ đâu và bằng cách nào? Điểm để nói rằng, dù dưới chế độ kinh tế tập trung, phần nhiều hoạt động kinh tế vẫn là kinh tế thị trường qua chợ đen.
3. Khi học kinh tế thị trường, không có nghĩa học loại bỏ sự đóng góp của chính quyền. Chỉ đơn giản, là học cách để hoạt động kinh tế thị trường tự giải quyết các vấn đề xã hội qua giá cả và trao đổi. Chính phủ đóng vai trò "thúc đẩy" và đảm bảm sự an toàn cho mọi người: người mua và người bán, qua luật pháp! Đọc kỹ phần "thất bại thị trường kinh tế", và đó là nhiệm vụ của chính phủ: luật sở hữu để tránh tình trạng cha chung không ai khóc, chính sách tài khoá (fiscal policy) để tế bần qua thuế, và chính sách tiền tệ (monetary policy) để kinh thương qua thúc đẩy sự ổn định kinh tế vĩ mô (macro).
* Lưu ý: giáo sư John Kane dùng từ rất là kỹ lưỡng. "Có thể" thôi. Vui lòng đọc Sự Chọn Lựa Công để biết tại sao.

Còn 15 chương nữa nhưng mà bùn ngủ quá rồi, post sau nha

thay đổi nội dung bởi: fantasymc, 19-08-2009 lúc 01:55 AM.
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to fantasymc For This Useful Post:
  #9  
Old 07-04-2011, 10:20 PM
phamdatvn's Avatar
phamdatvn phamdatvn is offline
Thành viên mới
 
Tham gia ngày: 07-04-2011
Bài gởi: 2
Thanks: 8
Thanked 1 Time in 1 Post
phamdatvn Sơ Nhập
Default

Loạt bài hay lắm, đọc rất thấm.
Thanks for sharing
Trả Lời Với Trích Dẫn
The Following User Says Thank You to phamdatvn For This Useful Post:
Trả lời
Ðiều Chỉnh
Xếp Bài
Quuyền Hạn Của Bạn
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Mở
Smilies đang Mở
[IMG] đang Mở
HTML đang Tắt
Chuyển đến

Hiện tại là 11:34 AM.
Diễn đàn Sinh Viên Văn Lang

vBulletin Optimisation by vB Optimise (Reduced on this page: MySQL 0%).